Wat kan je in de natuur spotten in november?

Kijk in november eens goed onder een beuk. Tussen de bladeren liggen de driehoekige beukennootjes die in het najaar rijpen en uit hun napjes vallen. Ze vormen een belangrijke voedselbron voor onder meer eekhoorns, muizen en gaaien. Een leuk weetje: beukennootjes werden vroeger ook gegeten door mensen, maar rauw zijn ze door de aanwezige stoffen niet geschikt om in grote hoeveelheden te eten. Beuken komen veel voor in oude loofbossen en lanen, bijvoorbeeld in de Achterhoek, Zuid-Limburg en op de Utrechtse Heuvelrug. Kijk in november vooral op de bosbodem naar de nootjes en hun lege napjes. 

Die blauwe flits langs het water is vaak alles wat je van een ijsvogel ziet. De naam verwijst naar zijn metaalblauwe verenkleed en heeft dus niets te maken met de kou. Integendeel: een strenge winter kan voor ijsvogels desastreus zijn. Als water langdurig dichtvriest, kunnen ze niet meer bij hun belangrijkste voedsel, kleine vissen. In november zijn ze nog goed te vinden langs beken, rivieren en vijvers, vooral in Twente, de Achterhoek en in Limburg. Kijk naar laaghangende takken boven helder water: daar wacht de ijsvogel vaak zijn prooi af. 

De kraanvogel is mijn lievelingsvogel. Zodra ik hun kenmerkende getrompetter hoor, kijk ik omhoog. In november trekken veel kraanvogels over Nederland op weg naar hun overwinteringsgebieden. Ze vliegen meestal in groepen, vaak in een herkenbare V-formatie.

’s Nachts zoeken ze een veilige plek om te rusten, bijvoorbeeld op ondiep water, terwijl ze overdag op akkers en graslanden naar voedsel zoeken. Vooral in het oosten en zuiden van Nederland kun je ze tegenkomen, onder meer rond Nationaal Park De Groote Peel, Nationaal Park De Maasduinen, Zuid-Limburg en het Fochteloërveen. Hoor je die typische roep boven je hoofd, kijk dan zeker even omhoog.

Ik noem koraalzwammen graag kaboutervuurtjes. Van dichtbij lijken de vertakte vruchtlichamen op kleine vlammetjes die vanuit de bosbodem omhoog groeien. Vooral in november kun je ze tegenkomen in vochtige naaldbossen, waar ze tussen mos en strooisel groeien. De verschillende soorten hebben kleuren die variëren van wit en geel tot oranje en roze. Kijk daarom tijdens een wandeling regelmatig laag bij de grond, zeker op plekken met een dikke laag naalden en mos. Naaldbossen op de hogere zandgronden, zoals in Drenthe, Noord-Brabant en de Veluwe, zijn goede gebieden om naar koraalzwammen te zoeken. 

Hoor je in november een zacht, fluitend geluid boven het water, kijk dan eens tussen de eenden: de kans is groot dat er smienten bij zitten. Deze wintergasten komen vanuit Scandinavië en Rusland naar Nederland en zijn in november op hun talrijkst. Overdag rusten ze vaak in grote groepen op open water, terwijl ze ’s nachts naar graslanden trekken om te eten. Vooral in waterrijke polders, uiterwaarden en langs de Waddenzee kun je ze tegenkomen. Kijk bij het water naar de mannetjes met hun kastanjebruine kop en opvallende gele voorhoofdsstreep.  

Ook na deze vijf soorten valt er in november nog genoeg te ontdekken. Op Hike & Nature vind je nog zeven andere bijzondere soorten en natuurverschijnselen, van late bloeiers tot vogels die juist nu ons land aandoen.