Direct naar de content Direct naar de hoofdnavigatie Direct naar de footer
Route

Wandelroute Zeisterbos: Sprengen in het Zeisterbos

Gebied / Regio
Utrecht
Karakteristiek
Bosrijk
Afstand
6km
Soort wandeling
Rondwandeling
  • Niet rolstoeltoegankelijk
  • Huisdieren toegestaan

Tijd voor een frisse neus? Ga naar het Zeisterbos en bekijk de kabbelende beekjes, vijvers en statige lanen. Onderweg kom je verrassende plekken tegen. Heb je bijvoorbeeld ooit al een vuurtoren in het bos gezien? Een vijver die op een koekenpan lijkt, of een echt 'manenschaap'? Deze route van 6 kilometer voert je ook langs Slot Zeist. Deze omgeving kent een boeiende geschiedenis. Een leuk uitje met mooie natuur en bijzondere verhalen!

Startpunt
Naam
parkeerplaats bij Slot Zeist
Straat
Zinzendorflaan 1
Postcode
3703 CE
Plaats
Zeist
Wandelroute Zeisterbos Sprengen In Het Zeisterbos
Wandelroute Zeisterbos: Sprengen in het Zeisterbos . (Foto: © Sietske de Vet)

Praktische informatie

  • Navigatie: de route is te bewandelen via de GPX-route
  • Pauze onderweg: bij Het Jagershuys, ongeveer halverwege
  • OV-halte bij startpunt: bushalte Het Rond, Zeist

De titel van de route, ‘Sprengen in het Zeisterbos’, zet je meteen aan het denken, want wat is eigenlijk een spreng? Dat is een met de hand gegraven beek die ontspringt bij een natuurlijke waterbron. Vroeger waren er veel meer sprengen op de Utrechtse Heuvelrug. Op de Veluwe ontstond zelfs een hele papierindustrie met molens die werden aangedreven door water uit de sprengen. In het Zeisterbos werden de sprengenbeken vooral aangelegd om vijvers en fonteinen op de landgoederen van water te voorzien. Nu geven de beekjes, vijvers en sierlijke bruggetjes die je tegenkomt, het landschap vooral een romantisch aanzien.

Door: Sietske de Vet

Vuurtoren Zeist aan Zee

Het eerste landgoed dat je aandoet is Hoog Beek en Royen. De dubbele naam verwijst naar de Utrechtse burgemeester Hendrik Verbeek, die in 1730 de bossen rondom Slot Zeist kocht. Hij trouwde met Clara van Royen en noemde zijn buitenplaats ‘Beek en Royen’.

Folly vuurtoren

Op het landgoed staat een … vuurtoren. Dit kunstwerkje is een ‘folly’: een fantasiebouwwerk waarachter een serieuze boodschap schuilgaat. Zo markeert vuurtoren ‘Zeist aan Zee’ de plek tussen de hoge en de lagere gronden. Als de zeespiegel verder gaat stijgen, dan komt hier waarschijnlijk onze nieuwe kustlijn te liggen. Het Utrechts Landschap plaatste deze allerjongste folly in 2009.

Wandelroute Zeisterbos Sprengen In Het Zeisterbos Vuurtoren Zeist Aan
Vuurtoren Zeist aan Zee. (Foto: © Sietske de Vet)
Wandelroute Zeisterbos Sprengen In Het Zeisterbos Koekepan
Koekepan. (Foto: © Sietske de Vet)

De Koekepan: een bijzondere vijver

Een spreng is een beek die mensen vroeger met de hand groeven om water naar vijvers en fonteinen te leiden. Dit kan je in het Zeisterbos nog zien, hoewel veel sprengenbeken de laatste tijd zijn opgedroogd. Dat komt niet alleen door klimaatverandering en de warme, droge zomers van de afgelopen jaren. Ook het besproeien van de akkers en de drinkwaterconsumptie dragen bij aan een lagere grondwaterstand. Maar dankzij de vele regen staan de beekjes anno 2024 weer vol met water. Ook ‘De Koekepan’ is tot de rand gevuld. ‘De Koekepan’? Ja, je leest het goed. Aan je linkerhand, bij een bankje, ligt een ‘sprengenkop’ in de vorm van een koekenpan met lange steel. Een ‘sprengenkop’ is een plek waar het kwelwater omhoogkomt en waar de beek ontspringt.

Dieren bij het Jagershuys

Halverwege kun je pauzeren bij restaurant Het Jagerhuys, dat in de 18de eeuw dienstdeed als jachthuis van landgoed Beek en Royen. Later werd het een uitspanning met een speeltuin en tussen 1932 en 1940 was er ook een dierentuin. Beren, kangoeroes, flamingo’s, papagaaien en ‘manenschapen’ trokken veel bekijks. Achter het restaurant, aan je rechterhand, bevindt zich nog steeds een rots met ‘manenschapen’. Zoals je kunt zien, lijken ze meer op een geit dan op een schaap. Je herkent ze aan hun lange manen op de hals, borst en voorpoten. Je komt erlangs.

Wandelroute Zeisterbos Sprengen In Het Zeisterbos Dieren Bij Het Jagershuys
Het Jagershuys. (Foto: © Sietske de Vet)
Wandelroute Zeisterbos Sprengen In Het Zeisterbos Slot Zeist
Slot Zeist. (Foto: © Sietske de Vet)

Slot Zeist

Aan het eind van de route, vlak voor de parkeerplaats, loop je langs Slot Zeist. Het werd gebouwd tussen 1677 en 1686, in opdracht van Willem Adriaan van Nassau, een achterneef van stadhouder Willem III. De tuinen in Franse landschapsstijl met strakke geometrische vormen en rechte lanen waren zo bijzonder, dat Slot Zeist al snel bekendstond als het Nederlandse Versailles. In 1831 kregen de tuinen slingerpaden en romantische doorkijkjes, kenmerkend voor de Engelse landschapsstijl die toen in de mode was. Een waardig slot van deze wandelroute.

Bekijk de route

Wil je meer informatie over deze route en - of over dit gebied? Ga naar de website van Utrechts Landschap. Hier is het ook mogelijk om een routebeschrijving te downloaden.

Download route