Direct naar de content Direct naar de hoofdnavigatie Direct naar de footer
Blog

Ontdek de natuur in oktober

Oktober is een fascinerende maand in de Nederlandse natuur. Sommige dieren zich voorbereiden op de winter, een aantal soorten trekken door ons land. Ook aan planten en bomen is goed te zien dat het seizoen verandert. In het bos vallen eikels, kastanjes en beukennootjes op de grond, paddenstoelen verschijnen tussen het mos en langs de kust kleuren kwelders rood. Tegelijkertijd kun je trekvogels zien arriveren en het burlen van damherten horen. Waar let je als wandelaar op als je in oktober naar het bos, de heide, het water of de kust gaat? De komende drie maanden neemt communicatieboswachter Ellen Luijks ons mee in de wonderlijke natuur tijdens de herfstmaanden. Lees je mee?

Ellen Luijks
Oktober Damhert Bob Luijks
Foto: © Bob Luijks
Spreeuwenwolk
Een van de hotspots om een spreeuwenwolk te spotten is natuurgebied De Houtwiel bij Feanwâlden. (Foto: © Bob Luijks)

Spreeuwen spotten

Een donkere wolk die plotseling van vorm verandert boven een weiland: grote groepen spreeuwen kunnen in oktober (en de rest van de winterperiode) indrukwekkende zwermen vormen. In het najaar trekken veel spreeuwen vanuit Noord-Europa naar Nederland, waar ze zich mengen met onze eigen vogels. Tegen de avond zoeken ze gezamenlijk een geschikte slaapplaats op. Let daarom op grote groepen die laag over het landschap vliegen en steeds van richting veranderen. Vooral in open gebieden met graslanden, rietvelden en water kun je ze tegenkomen, bijvoorbeeld in de Oostvaardersplassen, de Biesbosch en het Lauwersmeergebied. Blijf bij een slaapplaats op afstand, zodat de vogels niet worden verstoord.

Spreeuwen spotten bij het Lauwersmeergebied

Vind jij de vliegenzwam?

De rode hoed van een vliegenzwam is maar een klein deel van wat je tijdens een wandeling van deze schimmel ziet. De rode paddenstoel is het vruchtlichaam van een schimmel die grotendeels onder de grond leeft. Daar vormt de schimmel een samenwerking met bomen, waarbij de schimmeldraden zich verbinden met de wortels. Na regen verschijnen de opvallende vruchtlichamen vaak boven de grond. Kijk daarom tijdens een wandeling eens tussen het mos, vooral bij berken en andere bomen waarmee de vliegenzwam samenleeft. In zandige bosgebieden zoals de Veluwe, Utrechtse Heuvelrug en het Drents-Friese Wold kun je hem tegenkomen.

Rode vliegenzwam
De bekende rode vliegenzwam groeit vaak in de buurt van berken en dennen. De witte stippen zijn de resten van het vlies waarin de jonge paddenstoel zat. (Foto: © Bob Luijks)
Veel spreeuwen trekken in het najaar vanuit Noord-Europa naar Nederland.
Damhert in hei
Tijdens de bronst laten mannelijke damherten hun kenmerkende knorrende geluid horen. Ze verzamelen harems en proberen rivalen op afstand te houden. (Foto: © Bob Luijks)

Burlende darmherten

Het burlende geluid van een damhert kan je in oktober ineens tussen de bomen tegemoetkomen. De bronst is dan in volle gang: mannetjes proberen indruk te maken op de hindes en verdedigen hun bronstplek. Soms zie je een mannetje met zijn brede gewei, maar vaak hoor je hem eerst. Let ook op kuilen in de grond die de mannetjes tijdens de bronst maken. Damherten leven onder meer in de Amsterdamse Waterleidingduinen, de Stille Kern, de duinen van Schouwen en op de Veluwe. In de Amsterdamse Waterleidingduinen en op Schouwen zijn ze ook overdag regelmatig te zien. Houd tijdens het kijken voldoende afstand.

Spot damherten tijdens je wandeling

Hoor je de kramsvogel

Het kenmerkende tsjak-tsjak van een kramsvogel is in oktober steeds vaker boven weilanden en boomgaarden te horen. Vanuit Noord- en Oost-Europa trekken veel kramsvogels naar Nederland om hier de winter door te brengen of verder zuidwaarts te trekken. Kijk vooral naar open, halfopen landschappen: de vogels zoeken op weilanden naar regenwormen en andere bodemdieren, maar zijn ook dol op bessen en fruit. Texel, de Wadden- en Noordzeekust en fruitteeltgebieden zijn goede plekken om ze tegen te komen. Let op groepen vogels die laag over het landschap vliegen of gezamenlijk in bomen en struiken neerstrijken.

Kramsvogel
De blauwgrijze kop en stuit van de kramsvogel steken opvallend af tegen zijn kastanjebruine rug. (Foto: © Bob Luijks)
Eekhoorns verzamelen en verstoppen noten als voedselvoorraad voor later.
Zomereik
Een volwassen zomereik kan in een goed mastjaar duizenden eikels produceren. (Foto: © Bob Luijks)

Herfst onder je voeten

Eikels, kastanjes en beukennootjes liggen in oktober volop op de bosbodem. Een wandeling door een bos krijgt daardoor bijna iets tastbaars: onder je voeten kraakt het gevallen blad en tussen de bladeren liggen de vruchten van de bomen. Voor veel dieren is dit een belangrijke voedselvoorraad. Eekhoorns verzamelen en verstoppen noten, gaaien verspreiden eikels en wilde zwijnen wroeten naar voedsel in de bodem. Kijk vooral onder eiken en beuken en let op sporen van dieren die hier naar voedsel zoeken. In bossen en bosranden van de Veluwe, Utrechtse Heuvelrug en Twente kom je dit volop tegen.

Verken Twente in oktober

Wil je meer ontdekken?

Oktober heeft in de Nederlandse natuur nog veel meer te bieden. Op Hike & Nature ontdek je 10 planten, paddenstoelen en dieren die je deze maand kunt tegenkomen, met tips over waar je ze in Nederland kunt zien. 

Ontdek 10 soorten die je in oktober kunt zien