Waarom is wandelen zo gezond? Het versterkt je spieren, stimuleert je hart en bloedvaten en heeft een positief effect op je hersenen. En dat allemaal zonder intensief te sporten. Volgens prof. dr. Maria Hopman, hoogleraar Fysiologie aan het Radboudumc, is dat niet zo vreemd: het menselijk lichaam is gemaakt om te wandelen. Maar wat gebeurt er precies in je lichaam tijdens een wandeling?
Het korte antwoord: omdat we ervoor gemaakt zijn! Al duizenden jaren lopen we over deze aardbol. En wandelen is hipper dan ooit! Waar het jaren geleden een wat stoffig imago had, is wandelen tegenwoordig populair onder jong en oud. Hoe kan zoiets eenvoudigs als wandelen zo gezond zijn? Geen spectaculaire hartslagen, geen zwetende sportscholen, geen technische hulpmiddelen. En toch behoort wandelen tot de krachtigste bewegingsvormen die de mens kent. Niet ondanks zijn eenvoud, maar juist daardoor.
Vanuit evolutionair perspectief is wandelen onze natuurlijke bewegingsvorm. Het menselijk lichaam is gebouwd voor langdurige, matig intensieve inspanning in de vorm van wandelen. Onze rechtopstaande houding, lange benen en elastische pezen maken efficiënt lopen mogelijk over grote afstanden. Gedurende honderdduizenden jaren vormde wandelen de basis voor voedselzoektocht, sociale interactie en overleving. De mens loopt al miljoenen jaren, maar wandelt pas recent voor zijn plezier.
“In een wereld die steeds sneller en zittender wordt, herinnert wandelen ons eraan hoe het lichaam bedoeld is te functioneren: in beweging en in balans.”
Wat wandelen bijzonder maakt, is de brede systemische impact op het hele lichaam. De spiercontracties die het wandelen mogelijk maken, vragen om energie en zuurstof. Dit zet de longen en het hart aan om harder te werken en de bloedvaten worden beter doorbloed. De spieren zelf worden krachtiger door de repeterende beweging, raken beter doorbloed en maken naarmate het wandelen vaker plaatsvindt nieuwe mitochondriën (energiefabriekjes) aan. Spieren worden bovendien gevoeliger voor insuline, waardoor er meer suiker de spier inkomt voor de nodige energie. Glucose wordt dus efficiënter opgenomen in spieren en het risico op diabetes type 2 neemt af.
Op cardiovasculair niveau stimuleert wandelen de doorbloeding. De hartslag stijgt licht, bloedvaten blijven soepel en elastisch en de bloeddruk daalt op de langere termijn. Regelmatig wandelen verlaagt aantoonbaar het risico op hart- en vaatziekten, beroertes en vroegtijdige sterfte. Daarnaast houdt regelmatig wandelen de longen sterk en elastisch.
“Het menselijk lichaam is gebouwd voor langdurige, matig intensieve inspanning in de vorm van wandelen.”
Daarnaast zijn er effecten waar we misschien minder vaak bij stilstaan. De ritmische spieractiviteit fungeert als een pomp voor het lymfestelsel, dat essentieel is voor immuunfunctie en afvalverwerking. Ook onze botten en gewrichten profiteren van wandelen. Botten worden subtiel belast, wat helpt om de botdichtheid te behouden, terwijl gewrichten juist profiteren van de smerende werking van beweging. Anders dan bij intensieve sport is het blessurerisico laag en het herstel vrijwel direct. Daardoor is een wandeling later op de dag of de volgende dag alweer mogelijk.
Ook het brein wandelt mee. Tijdens het lopen neemt de doorbloeding van de hersenen toe en worden neurotrofe factoren zoals BDNF gestimuleerd, die betrokken zijn bij geheugen, leren en stemming. Dit verklaart waarom wandelen stress verlaagt, creativiteit bevordert en depressieve klachten kan verminderen. Ook verlaagt wandelen het cortisol, het zogenaamde stresshormoon. De combinatie van beweging, ritme en vaak ook buitenlucht herstelt de natuurlijke balans.
Misschien is wandelen juist zo gezond omdat het ons terugbrengt naar het tempo waarvoor we oorspronkelijk zijn gemaakt. In een wereld die steeds sneller en zittender wordt, herinnert wandelen ons eraan hoe het lichaam bedoeld is te functioneren: in beweging en in balans.
Kortom: Walking is the only exercise too simple to fail!
“Wandelen behoort tot de krachtigste bewegingsvormen die de mens kent.”
In haar nieuwe scheurkalender Scheur je Gezond 2027 deelt Maria Hopman nog veel meer tips en wetenswaardigheden voor een gezond en fit leven. De scheurkalender is online te bestellen via mariahopman.nl en verkrijgbaar bij de bekende boekhandels.