Tijdens een wandeling door het centrum van Maastricht waan je je direct in Franse sferen. Door de smalle straatjes, historische huizen en een moeilijk begrijpbaar Limburgs dialect heb je al snel het gevoel dat je de grens bent overgestoken. Welkom in de stad waar André Rieu thuis is.
Wie van historische stadswandelingen houdt, zit in Maastricht op de eerste rang. De stad ademt een rijke historie en neemt je bij elke stap mee terug in de tijd. Je raakt hier niet uitgekeken. Maastricht is niet alleen de hoofdstad van Limburg, maar je wandelt ook langs het geboortehuis van wereldberoemde violist André Rieu.
Geschreven door Ellen Luijks.
De wandeling begint door het Waldeckpark, waarin Bastion Waldeck ligt, aangelegd in de Franse tijd. We lopen eigenlijk meteen door naar het Aldenhofpark waar we niet om de voormalige berenkuil heen kunnen, waar tussen 1920 en 1993 daadwerkelijk beren woonden. Nu tref je in de kuil een kunstwerk aan van een liggende giraffe. Uiteraard valt het op dat we eigenlijk vanaf het begin van de route al langs de stadsomwalling wandelen. Het is de tweede stadsomwalling die gebouwd is toen de stad groeide. Deze wal loopt door tot aan de Maas en vormt samen met de Jeker, die voor een deel de gracht vormt, een groen long het centrum in.
De Jeker vormt de ader van de stad. Hierdoor kon men eten, wassen en drinken. Dat de Jeker belangrijk was, zien we nu nog steeds aan de vele watermolens die de stad rijk is. Alleen al binnen de stadsmuren van Maastricht waren er vanaf de middeleeuwen zo'n 15 tot 20 watermolens te vinden. Tellen we het buitengebied mee, dan stonden er van de bron tot de monding rond de negentig watermolens langs de Jeker. Het geeft aan hoe belangrijk dit kleine riviertje was voor de economische ontwikkeling en de vroege industrialisatie van Maastricht en de regio. De Bisschopsmolen is de oudste nog draaiende watermolen van Nederland. De molen heeft een eigen ambachtelijke bakkerij. De eerste molen die hier ooit op deze plek stond dateert uit 7e eeuw. De huidige molen stamt uit de 17e/18e eeuw. Ook het ouderlijk huis van André Rieu, aan de Begijnenstraat, was ooit een watermolen. Het huis over de Jeker is ook bijzonder; wegens plaatsgebrek werd vroeger vaker zo gebouwd.
De Helpoort uit 1229 is de oudste stadspoort van Nederland. De naam verwijst naar een bakkerij die vroeger in de straat erachter lag; de grote oven werd de 'Hel' genoemd. Andere overblijfselen zijn de waterpoort De Reek en het Nieuwenhofpoortje. Bijzonder is ook het Pesthuys. Hoewel de naam anders doet vermoeden, is dit pand nooit als pestziekenhuis gebruikt. Het werd in 1775 gebouwd als kruitmolen en legde later de basis voor de Maastrichter papierindustrie. Alle poorten worden met elkaar verbonden door de stadsmuren. De wandeling voert door de rustige straatjes Klein Grachtje en Lang Grachtje, waar op de oude muren diverse zeldzame planten groeien. Op het Vrijthof staat het wachthuis uit 1736, waar vroeger de sleutels van de stadspoorten werden bewaard.
De vele pleinen en straten met kinderkopjes versterken het Franse karakter. Zo ook de omgeving van het Natuurhistorisch Museum in de Grote Looierstraat, waar het pronkstuk ‘Bèr’, de Mosasauriër, ligt. Een blikvanger op het Vrijthof is de rode toren van de Sint-Janskerk. Deze kleur is het resultaat van een beschermende kalklaag met ijzeroxide, aangebracht op de gevoelige mergelsteen. De Sint-Janskerk was oorspronkelijk de doopkapel voor het Kapittel van Sint-Servaas. De doorgang tussen beide kerken staat bekend als het 'Vagevuur'. Ook de schatkamer van Sint Servaas is hier te bezoeken.
