10 wandelroutes op de Wadden

Wandelen op de Waddeneilanden? Er zijn maar weinig plekken met zoveel ruimte om je heen. Wandel.nl zet de 10 mooiste wandelroutes op een rijtje.

Jas aan, sjaal om, de wind in, uitwaaien. Waar kan dat beter dan op de waddeneilanden? De zee, het strand, de duinen en het wad - er zijn maar weinig plekken waar je kunt wandelen met zoveel ruimte om je heen. Wandel.nl zet de 10 mooiste routes  op een rijtje. Voor wie wil struinen door de duinen of wil zwerven langs de Waddenzee.

Lees ook: 10 wandelroutes langs de Nederlandse kust

Wandelroute-tip 1: Texel met Nationaal Park Duinen van Texel

Het hart van West-Texel is de Hoge Berg. Op het oude land rondom vind je nog de typisch Texelse schapenboeten (boerenschuurtjes) en tuunwallen (erfscheiding van plaggen en takken). Wie lekker wil uitwaaien zoekt de duinen op. Die hebben de status van Nationaal Park, dus dat is wandelen met stip. Bijvoorbeeld in natuurgebieden De Muy en De Slufter (mét binnendijks café De Slufter).

De Muy is een jong duingebied, waar door de aanleg van een dijkje de invloed van het zoute water is verdwenen. Op het ingepolderde stuk strand ontstond de Muyplas, hangplek voor een grote kolonie lepelaars. Wandelroute De Muy van Staatsbosbeheer (5 km, blauwe paaltjes) start bij P Mienterglop en voert ook langs de Bertusnol, een van de hoogste duinen van Texel.

Bij De Slufter mislukte de aanleg van een polder. De dijk brak en nu stroomt tweemaal per dag de zee de vlakte binnen. Bij stormachtig weer lopen de kreken over en kan zelfs een binnenzee ontstaan. Jutten langs de vloedlijn! Deze Groene Wissel Texel-De Koog is 17 km en voert langs de Slufter, startplaats is De Koog.

Ook leuk: de boerenwandelingen van De Lieuw, vereniging voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer.

Strandhuisjes op Texel (Foto: VVV Texel) Strandhuisjes op Texel (Foto: VVV Texel)

Wandelroute-tip 2: Vlieland, om de vogels en de vuurtoren

Op het kleinste waddeneiland zijn de vogels de baas. Meer dan honderd soorten broeden of fourageren hier. Dé plek om de vogels te spotten is de Kroon’s Polders. Neem het kuierpaadje rondom, dat is vrij begaanbaar, en daar kun je van heel dichtbij kluten, lepelaars, scholeksters en misschien wel de bruine kiekendief zien. Ook op de Vliehors is het mooi wandelen. De zandvlakte beslaat bijna de helft van het eiland. Vandaar dat het de 'Sahara van het hoge noorden' wordt genoemd. Eerst koffie? Wip even binnen bij het Posthuys.

Wandelroute Aanpoten (6 km) is met gele paaltjes gemarkeerd. Hij begint bij het waterpompstation van de vuurtoren. De rode toren staat bovenop het Vuurboetsduin, het hoogste punt van Friesland (42 m boven NAP) met uitzicht over bijna het hele eiland: bos, kwelders, duinen, vennetjes, wad en zand. Aan de voet van de vuurtoren ligt het gezellige Oost-Vlieland, Vlielands enige dorpje.

Extra: ben je bekend met het wandel-knooppuntsysteem (zie tip 6) dan kun je de routes van Rondje Vlieland (5, 10, 30 en 40 km) via de knooppunten nawandelen. Ga naar waddenwandelen.nl, bepaal je route en neem deze geprint mee (of download de app).

Ver kijken  op Vlieland vanaf de vuurtoren op het Vuurboetsduin (Foto: Jan Mark Moquette). Ver kijken op Vlieland vanaf de vuurtoren op het Vuurboetsduin (Foto: Jan Mark Moquette).

Wandelroute-tip 3: Terschelling, trefpunt van trekvogels

Het middelste eiland van de TVTAS-eilanden is misschien wel het populairste. Jaarlijks vindt er het openluchtfestival Oerol plaats, maar het eiland is ook het toneel van ander moois. Onderdeel van werelderfgoed de Waddenzee zijn ook de kwelders van de Boschplaat, aan de oostkant van Terschelling, en natuurgebied Noordsvaarder, in het westen. Verder vind je langs de Waddenzee een prachtig kweldergebied en iets landinwaarts Berkenvallei, het grootste natuurlijke bos van de Waddeneilanden.

De Boschplaat heeft een breed strand tjokvol vogels en af en toe een nieuwsgierige zeehond. Jaarlijks broeden er duizenden vogels, waaronder 200 lepelaar-stelletjes. En kom je in het najaar dan kun je honderdduizenden trekvogels zich vol zien vreten. Wandelen op De Boschplaat is toegestaan van september t/m februari. Vanaf de fietsenstalling bij paal 19 kun je het 9 km lange zandpad naar het puntje van de Boschplaat volgen. Terug kan via het wad onderlangs en dan landinwaarts door de Berkenvallei. De route is niet gemarkeerd. In Hoorn ligt café De Groene Weide, gerund door Hessel, ook wel de Bruce Springsteen van Terschelling genoemd.

De de 11 km lange wandelroute Noordsvaarder pik je op bij de veerterminal (met een zee aan leuke cafeetjes, o.a. Paviljoen De Walvis op het Groene Strand) en voert over West-Terschelling.

West-Terschelling met vuurtoren Brandaris (Foto: Neeke Wassenbergh-Smit). West-Terschelling met vuurtoren Brandaris (Foto: Neeke Wassenbergh-Smit).

Wandelroute-tip 4: Ameland en vitamine B

Al in de achtste eeuw was Ameland bewoond. Maar die oeroude dorpen zijn, tegelijk met grote stukken land, verslonden door de zee. Door reststukjes duin te verbinden met dijken is het huidige Ameland ontstaan. Er zijn vier dorpjes, allemaal met een beschermd dorpsgezicht. Verder heeft Ameland 27 kilometer strand, bossen, moeras, heide, heel veel plantensoorten en massa's meeuwen en sternen. Die kun je vooral spotten op het ‘groene strand’, aan de noordkant van Ameland.

Van de 1400 plantensoorten die Nederland telt, komen er zo’n 500 op Ameland voor. In de herfst vallen vooral de fel oranje bessen van de duindoorn op. Vitaminebommetjes zijn het, te bitter om puur te eten, maar heerlijk in siroopvorm.

Wandelroute Hollumerduinen en Lange duinen in west-Ameland voert door een uitgestrekt eeuwenoud duinlandschap met stuifduinen en rietmoerassen. De route is 9 km lang en gemarkeerd met gele paaltjes. De start is in Hollum, bij P-plaats bij de vuurtoren (op kruipafstand van pannenkoekenhuis Onder de vuurtoren) aan de Oranjeweg.

Tip: November = Kunstmaand op Ameland, www.kunstmaandameland.com

De lancering van de Amelander reddingsboot met behulp van paarden is tegenwoordig een toeristische attractie (Foto: VVV Ameland). De lancering van de Amelander reddingsboot met behulp van paarden is tegenwoordig een toeristische attractie (Foto: VVV Ameland).

Wandelroute-tip 5: Schiermonnikoog, stuivend zand en misschien een zeehond

Verwacht op Schiermonnikoog geen grootschalig vermaak, meld de digitale boswachter op natuurmonumenten.nl. Het unieke van 'Schier' zit 'm juist in het ongeschonden karakter en de uitgestrekte natuurpracht. Het hele eiland heeft de status van Nationaal Park. Je kunt er wandelen over het breedste strand van Europa, een uitgestrekte zandvlakte waar nog steeds de geest van een monnik zou dolen… Het waren cisterciënzer monniken, gekleed in grijze pijen, die het land indijkten én er de naam aan gaven: schier schier betekent grijs, en oog verwijst naar eiland.

De 15 km lange wandelroute Nationaal Park Schiermonnikoog laat veel van het moois van het eiland zien. Natuurlijk kun je in de herfst veel vogels verwachten, en misschien wel een zeehond. Zeker is dat je de wind en de zee hoort ruisen - de belangrijkste spelers die het eiland gevormd hebben en dat nog steeds doen. Het proces van stuivend zand en groeiende duinen kun je met eigen ogen zien.

Startpunt is het bezoekerscentrum, Torenstreek 20. Vlakbij, in de Langestreek, diverse cafeetjes.

Een leuk en korter alternatief (7 km) is wandelroute Kobbeduinen. De route is niet bewegwijzerd, maar duidelijk weergegeven en beschreven.

De Noordertoren op Schiermonnikoog is nog in functie en wordt 24 uur per dag bemand (Foto: VVV Schiermonnikoog). De Noordertoren op Schiermonnikoog is nog in functie en wordt 24 uur per dag bemand (Foto: VVV Schiermonnikoog).

Wandelroute-tip 6: Waddenwandelen, zelf wandelroutes knopen

Dat is handig, zelf je routes maken met het knooppuntnetwerk waddenwandelen.nl. Het netwerk beslaat 1200 km wandelpad aan weerszijden van de Waddenzee. Het omvat de bewoonde wadden plus het Duitse Borkum. Het netwerk is zo veel mogelijk aangelegd over historische paden, zoals jaagpaden, kerkpaden, schouw- en kwelderpaden, oude handels- en pelgrimsroutes, slapende binnendijken en boerenpaden. Met behulp van het netwerk kun je je eigen route op maat maken. Van ommetjes rond de vuurtoren tot een fikse dagtocht van oost naar west.

Het systeem is simpel. Eerst even een account aanmaken, dan inzoomen op de kaart en de achtereenvolgende knooppunten noteren. Helaas geeft de site geen afstanden aan.

Tip: Je kunt ook een kant-en-klare knooppuntroute kíezen. Ze staan onder 'dagwandelingen', zijn ca 20 km lang en door kenners van de regio uitgezet. Symbooltje aanklikken en alle in en outs van de route worden zichtbaar. Uitprinten (of de app downloaden) en gaan!


Wandelroute-tip 7: Wieringen, langs Friese waddendijk

Wieringen is een voormalig eiland in de kop van de Noord-Holland. De naam komt niet van (zee)wier, maar waarschijnlijk van het oud-Friese 'wîr' dat hoogte betekent. Wieringen zou je ruwweg kunnen omschrijven als een grote keileembult, enkele meters boven zeeniveau. De geschiedenis is nogal bijzonder. Door stormvloeden rond 1200 sloeg Wieringen los van het vaste land. Pas in 1924 werd Wieringen door mensenhanden weer verbonden met het vasteland. In een weiland bij het gehucht Westerklief is in 1996 een zilverschat gevonden. En wat bleek? Wieringen zou in de 9e eeuw uitvalsbasis van Vikingen zijn geweest.

Het landschap van Wieringen is glooiender dan de polder rondom. En de wegen kronkelen nogal. Er zijn twee keileem stuwwallen en ten westen van Westerland heeft de zee gezorgd voor kliffen, erosiegeulen en oeverwallen. Buitendijks, dus in de Waddenzee, ligt een vlakte met veel zwerfstenen.

Op waddenwandelen.nl vind je dagwandeling Wieringen. Die is 15,8 km lang en volgt de knooppunten 81, 51, 52, 66, 64, 65, 47, 21, 81. Startpunt is Hippolytushoef, het grootste dorp van Wieringen. De route voert langs de Waddendijk (uitzicht op weidevogelgebied de Broekerpolder), over boerenland en langs  café De Zingende Wielen. Kijk ook op beleefdewaddennatuur.nl.


Wandelroute-top 8: Peazemerlannen bij Moddergat

De Waddenzee mag dan geroemd worden om de bijzondere natuurwaarden, opgezwiept door zware storm kan ze ook enorme schade aanrichten. Dat gebeurde bij Peazemerlannen in 1973. De dijk bezweek en de Waddenzee kreeg vrij spel in het noordelijke deel van de polder. En zo ontstond er een schitterend natuurgebied met slikvelden, kwelder en  zomerpolder. Vanaf de dam heb je een fraai uitzicht op de Waddenzee met in de verte Schiermonnikoog en Engelsmanplaat.

Het natuurgebied Peazemerlannen is het hele jaar in trek bij vogels. In de nazomer kun je vogeltjes als putter en frater zien snoepen van de uitgebloeide kruiden. In de winter zijn het rotganzen, brandganzen en smienten die rond eten in de zomerpolder.

Wandelroute Peazemerlannen is ongeveer vijf kilometer (8 km inclusief retourtje dam) en voert van de Deltadijk via de zomerdijk en weer terug. De route is niet bewegwijzerd. De start is bij een van de twee parkeerplaatsen aan de rand van het natuurgebied.

Tip: Museum ’t Fiskershúske (mét café) aan het Fiskerspaad in Moddergat bestaat uit vier authentieke huisjes. Hierin zijn voorwerpen en documenten te zien die herinneren aan het (tragische) vissersverleden van Moddergat en buurdorp Paessens.

Pieren steken op het wad (Foto: Jurjen Backer Dirks). Pieren steken op het wad (Foto: Jurjen Backer Dirks).

Wandelroute-tip 9: Wadwandelen? Wadlópen!

Je kunt wandelen over de wadden, maar ook tússen de wadden. Of van kust naar wad. Wadlópen moet je eens in je leven hebben gedaan. Dichterbij het Waddenzee-leven kun je niet komen. Dus, laarzen aan en banjeren over het slib van werelderfgoed de Waddenzee op zoek naar mosdiertje, de blaasjeskrab en zeesla. 'Speuren naar zeehond en bruinvis terwijl de zilte zeelucht je gezicht doet tintelen en je geniet van oneindige vergezichten over zandbanken, getijdengeulen en zeegrasvelden', aldus een wadrot. Dát is wat er zo leuk is aan wadlopen.

Er worden wadlooptochten vanuit Groningen en vanuit Friesland aangeboden. Je kunt oversteken van wad naar wad, struinen tussen de wadden (zwerftochten), winterwadlopen en zelfs naar de Duitse wadden.


Wandelroute-tip 10: Wandelen op Duits wad (Borkum)

Net over de grens ligt het Duitse wad Borkum, op zo'n 30 kilometer van het vasteland en te bereiken met een catamaran vanuit Emden of de veerboot vanuit Eemshaven (NL). In de Hanzetijd was het een zeeroversnest en in de 17e eeuw voeren veel Borkumers als kapitein of harpoenier op Nederlandse walvisvaarders mee. Tegenwoordig is het eiland vooral in trek bij 'gezondheidstoeristen' die kuren in de pollenarme en jodiumrijke lucht. In combinatie met de fraaie stranden maakt die het waddeneiland ook tot een 'moetje' voor waddenwandelaars. Bij zonnig weer kun je op het Borkumriff zeehonden zien dutten.

Op Borkum kun je de route van Streekpad 4 (Wandelroutes over zes waddeneilanden) lopen. Deze route is geel/rood gemarkeerd en de stickers dragen het opschrift 'Borkum Watteninsel Wanderweg'. De route is in twee richtingen te lopen en heeft een lengte van 25.6 kilometer.

Tip: In het eilandmuseum Dykhus wordt de geschiedenis van Borkum, eiland van walvisvaarders, verteld.

Zeehonden op een zandbank (Foto: Neeke Wassenbergh-Smit). Zeehonden op een zandbank (Foto: Neeke Wassenbergh-Smit).

In de Wandel.nl webshop

€ 6,95
Ledenprijs € 5,00
€ 11,95
Ledenprijs € 8,95

Geschreven door

Nanda Raaphorst

Nanda Raaphorst is buitensporter en auteur. Ze schrijft reisreportages, o.a. over wandel- en fietsroutes in Nederland en Europa.


Word lid van KWBN

Als wandelliefhebber zit je goed bij KWBN. Wij bieden iedere wandelaar voordelen op maat. Kijk snel verder!

Waarom lid worden?