Direct naar de content Direct naar de hoofdnavigatie Direct naar de footer
Route

Vogelgeluiden herkennen tijdens je boswandeling

Vogelgeluiden herkennen begint met goed luisteren. Je hoeft niet meteen alle vogels te kennen. Begin met een paar veelvoorkomende soorten en let op kenmerken zoals het ritme, de toonhoogte en het moment waarop je de vogel hoort. Door regelmatig te oefenen tijdens je wandelingen leer je steeds meer geluiden herkennen.

Luister naar vogelgeluiden tijdens een boswandeling
Vogelgeluiden herkennen tijdens je boswandeling. (Foto: © Wikimedia)

In Nederlandse bossen kom je veel verschillende vogels tegen. Sommige soorten vallen op door hun harde roep, terwijl andere vogels vooral herkenbaar zijn aan hun melodieuze zang. Hieronder ontdek je hoe je een aantal veelvoorkomende bosvogels kunt herkennen aan hun geluid.

Tip: op de website van de Vogelbescherming kun je de roep en zang van vogels beluisteren. Ook geven we je onderaan het artikel tips over hulpmiddelen voor het herkennen van vogelgeluiden.

Hoe herken je vogelgeluiden tijdens een boswandeling?

  • Luister naar het ritme, de toon en het soort geluid.
  • Begin met bekende bosvogels zoals de merel, specht en winterkoning.
  • Wandel rustig en neem de tijd om geluiden te onderscheiden.
  • Kijk waar het geluid vandaan komt om de vogel te vinden.
  • Gebruik een app of vogelgids om nieuwe vogelgeluiden te leren herkennen.

Grote bonte specht

De grote bonte specht is de meest algemene specht van Nederland. Zowel het mannetje als het vrouwtje roffelt op takken om het territorium en de paarband te versterken. De zwart-witte vogel is goed te herkennen aan zijn rode ‘broek’, het mannetje heeft ook een rode vlek op het achterhoofd. Het roffelen van de specht is het meest herkenbare geluid, maar ook hun roep (‘tsjik’) is vaak te horen in met name oudere bossen.

Luister naar het geluid van de grote bonte specht
Grote bonte specht op een boom tijdens een wandeling in het bos
Grote Bonte Specht. (Foto: © Wikimedia)
Boomkruiper op een boomstam in het bos
Boomkruiper. (Foto: © Yves Hoebeke, Wikimedia)

Boomkruiper

De boomkruiper heeft een bruingevlekt verenkleed met roomwitte onderzijde. Zoals de naam al zegt, klimmen boomkruipers langs een boomstam omhoog op zoek naar insecten. Met zijn staart leunt hij tegen de boom aan en met zijn korte poten met lange tenen heeft hij goed grip op de boom. De boomkruiper heeft een explosieve roep (‘tsieet’) en een hoog, versnellende zang eindigend met triller. De triller lijkt een beetje op de hoge zang van de merel.

Luister naar het geluid van de boomkruiper

Winterkoning

De winterkoning is een klein, bruin vogeltje met lichte wenkbrauwstrepen. Als het je lukt om de vogel te spotten dan zie je vast en zeker de karakteristieke opgerichte staart, waarmee de vogel een opwippende beweging maakt. De winterkoning heeft een opvallende zang: luid en explosief, een combinatie van trillers en heldere klanken. Ook de roep is opvallend, een tikkend geluid dat doet denken aan het opwinden van een klok.

Luister naar het geluid van de winterkoning
Winterkoning in de natuur tijdens een boswandeling
Winterkoning. (Foto: © Wikimedia)
Merel in een boom tijdens het voorjaar
Merel. (Foto: © Wikimedia)

Merel

De merel is de meest algemene en een van de bekendste vogels van ons land. De zwarte mannetjes en donkerbruine vrouwtjes zijn luidruchtige vogels. Als er gevaar in de buurt is, waarschuwen ze langdurig met hun luide alarmroep: een schel geluid met zeer hoge tonen. In het voorjaar hoor je het mannetje vaak vanaf een hoge plek een fluitend en rollend lied zingen. Je komt de merel vaak in stedelijk gebied tegen, maar wist je dat de merel van origine een bosvogel is?

Luister naar het geluid van de merel

Bosuil

De bosuil is de meest voorkomende uilensoort van ons land. De uil is ongeveer zo groot al een kraai en heeft een grote ronde kop en grote, brede vleugels. Er zijn drie kleurvarianten, grijs, donkerbruin en roestrood. Bosuilen zijn nachtdieren, in de late uurtjes kun je de bekende roep van het mannetje horen (“hoe…hoe-hoe-hoe-hoeeee!”). Een vrouwtjesbosuil doet niet aan spookachtige kreten en laat een wat onopvallender “ke-wik” horen, vaak als reactie op het mannetje. Op deze pagina geven we je nog een paar tips om de bosuil tegen te komen.

Luister naar het geluid van de bosuil
Bosuil in een bosrijke omgeving
Bosuil. (Foto: © Wikimedia)
Gaai tussen de bomen in een Nederlands bos
Gaai. (Foto: © Wikimedia)

Gaai

De gaai (ook wel Vlaamse gaai genoemd) is een beigebruine vogel, met een licht gestreepte kruin, zwart met witte vleugels met opvallend blauwe accenten en een zwarte staart. Van oorsprong is de gaai een schuwe bosvogel, maar inmiddels zie je de vogel ook volop in het stedelijk gebied. Gaaien hebben in het bos de functie van indringer-alarm; veel dieren reageren op hun alarmroep en verbergen zich dan. De roep is te herkennen aan een luide, hese schreeuw. De zang van een gaai is gevarieerd, met veel imitaties.

Luister naar het geluid van de gaai

Hulpmiddelen om vogels te herkennen

Ben je nog geen ster in het herkennen van vogelgeluiden? Wees dan niet getreurd, er zijn meerdere hulpmiddelen op de markt die jou kunnen helpen. Zoals mijnvogelvinder.nl. Dit is een web-app voor je mobiele telefoon. De app laat zien welke vogels er recent bij jou in de buurt gezien zijn, je kunt meer informatie en de zang van vogels vinden. Ook biedt de app hulp bij herkenning via vragen over bijvoorbeeld de grootte en kleur, maar het kan ook vogels herkennen via een foto.

Er bestaan ook apps waarmee je vogelgeluiden kunt opnemen, deze app herkent de geluiden en vertelt je naar welke vogel je aan het luisteren bent. Wandelaars met zowel een Android telefoon als een Apple telefoon kunnen gebruik maken van de gratis app BirdNET. Ook de betaalde app BirdSounds Europe is een goed beoordeelde app voor zowel Apple als Android gebruikers.