Wandelroutes voor op je bucketlist

Welke tien routes in Nederland moet je als wandelaar een keer hebben gelopen? Wandel.nl geeft je tien tips om je bucketlist mee te vullen.

Tien mooie 'moetjes' voor wandelaars

Icoon onder de wandelroutes in Nederland die je eens in je leven gelopen moet hebben, is natuurlijk het Pieterpad. Bijna 500 kilometer lang is 'onze' wandelruggengraat die van Pieterburen naar de Sint Pietersberg voert. Sinds de opening in 1983 heeft het pad alle populariteitsrecords verslagen, dus waar vind je nog wandelaars die onbekend zijn met het pad.... Op het 'emmerlijstje' van Wandel.nl staan daarom tien andere, ook prachtige routes. Allemaal in Nederland, allemaal meerdaags, de meeste bewegwijzerd en inclusief Pieterpad goed voor minstens 3490 kilometer wandelen.

Wandelen over het Pieterpad bij Spijk, foto: Maria Dortmans Wandelen over het Pieterpad bij Spijk, foto: Maria Dortmans

Tip 1: Het Trekvogelpad, Bergen (NH) - Enschede, 360 km

Misschien wel het mooiste pad..

Het Trekvogelpad is door de lezers van Op Pad ooit verkozen tot de allermooiste onder de LAW's, de officiële langeafstandwandelpaden, beheerd door Wandelnet. Het Trekvogelpad komt door de duinen en polders van Noord-Holland, de loofbossen van de Utrechtse Heuvelrug, de Veluwe, het IJsseldal, en de Achterhoek naar Enschede. Daarbij komt de route ook nog eens door zes vogelgebieden.

Het Trekvogelpad, ook wel ‘Pieterpad-Overdwars’ genoemd, is het langste natuurpad van Nederland. Loopt het Pieterpad grotendeels parallel aan de routes van trekvogels, het Trekvogelpad staat er haaks op. Maximaal genieten van overtrekkende vogels dus! Kiezen? Nee hoor, beide wandelroutes doen, is het advies. 'Die mix van Hollandse ingrediënten langs de paden – drassige weilanden, stolpboerderijen, ranke kerktorens, molens, landgoederen, heidevelden en zandverstuivingen – daar lusten we wel pap van', schreven de lezers van Op Pad.


Tip 2: Het Krijtlandpad, Maastricht - Vaals, 70 km

100% Zuid-Limburg

Het Krijtlandpad is dé tocht voor wie houdt van het typische Zuid-Limburgse heuvelland: holle wegen, glooiende weiden, boomgaarden met fruitbomen, kapelletjes en cafés met bier en Limburgse vlaaien. De wandelroute doorkruist het krijt van het Mergellandplateau en volgt de loop van de prachtige riviertjes de Geul en de Gulp. Wandelen in Limburg is mooi maar ook pittig. Toch zijn wandelaars met volle bepakking geen uitzondering op deze route, tentje, matjes en slaapzakken mee op de rug. Je vindt langs de route dan ook fraaie kampeerterreintjes, de meeste direct aan het of dichtbij het pad. Een groepje wandelaars doet het Krijtlandpad traditioneel met kerst. 'Heel Nederland in de mist en wij iedere dag een strakblauwe lucht en windstil, rijp op de velden en schitterende uitzichten. Dank aan alle vrijwilligers die dit pad onderhouden.'

Over dat onderhoud valt ook nog wat te zeggen. Minder mooie stukken werden onlangs aangepast. Zo loop je nu bij Vaals niet meer via de geasfalteerde weg maar mag je struinen door Wolfhaag, een prachtig natuurgebied met bronnetjes, waterstroompjes, graften, bosjes en hagen. En in het Vijlenerbos is niet alleen de markering verbeterd door nieuwe paaltjes te plaatsen, maar zijn op een aantal steile smalle stukken de routes voor wandelaars en mountainbikers gesplitst. Het Krijtlandpad werd iets verlegd en nu wandel je lekker ontspannen langs de Geul en door de weilanden bij Bommerig.

Het Krijtlandpad loopt dwars door Zuid-Limburg, foto: Wikimedia - Frans Berkelaar Het Krijtlandpad loopt dwars door Zuid-Limburg, foto: Wikimedia - Frans Berkelaar

Tip 3: Het Marskramerpad, Bad Bentheim - Den Haag, 372 km

Ook Plasterk deed 'm

Het Marskramerpad volgt het spoor van de marskramers die langs oude handelssteden trokken om hun waren te verkopen. Tussen Bad Bentheim en Den Haag gaat dat spoor door mooie steden als Oldenzaal, Deventer en Amersfoort. Behalve het schitterende Twente liggen ook het Groene Hart en de fraaie landgoederen bij Wassenaar op de route. Mooi slot van de tocht is de kust bij Scheveningen, waar de zee bijna nooit meer zonder suppers, surfers of zeilers is.

In 2012 wandelde Ronald Plasterk met zijn vrouw het Marskramerpad. 'Ik vond Twente heel mooi. Daar lijkt het soms alsof je in Zwitserland bent, met weides en beekjes. En vrij uitgestrekt', antwoordt Plasterk in een interview. 'Salland was ook prachtig. Ik was al eens in Kootwijkerzand geweest, maar het verraste me dat het zo’n groot gebied was. Wat ik heel bijzonder vond, was dat in Gelderland en Overijssel op tal van plekken rustplaatsen zijn waar je een kop koffie en een koek kunt pakken en even kunt uitrusten op een erf.' Die rustpunten moet je zeker niet overslaan op je wandeling. 'Een toffe pleisterplaats op je route', zo staat er bij één van de rustpunten geschreven. 'Er staat altijd een bakkie leut voor je klaar, je kunt er gebruik maken van het toilet en informatie vinden over de omgeving vinden.'


Tip 4: Het Waddenpad, Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog, Borkum (D), 276 km

Groot en groots!

Nog niet lang geleden werd een groot en groots wandelnetwerk gelanceerd, WaddenWandelen. Het netwerk bestaat uit 1200 km aan wandelpaden, die zijn gekoppeld via knooppunten. Het omvat de noordkust van Groningen en Friesland plus alle Waddeneilanden, en heeft de Waddenzee (UNESCO Werelderfgoed) als schitterend middelpunt.

Over dit netwerk is het nog jonge Streekpad WaddenWandelen aangelegd. Het bestaat uit zes wandellussen, uitgezet op de eilanden Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en het Duitse eiland Borkum. Wat je onderweg tegenkomt? Strand en duinen, bos en kwelder, weides en dorpjes. De wandellussen beginnen en eindigen bij de veerboot. Lekker lang waddenwandelen dus, of waddenhoppen zelfs als je op het juiste tijdstip de veerboot pakt. Raadpleeg de site voor het vaarschema én voor onmisbare tips over het routeverloop. Hier en daar vinden wandelaars of ervaringsdeskundigen paadjes waarmee je je tocht nóg mooier kunt maken. Zo schrijft een van de markeerders dat je op Terschelling het Roosenlaantje op de Grië en door de Berkenvallei in je route moet opnemen: een prachtig uitzicht over de Waddenzee!

Schapen op de dijk langs de Waddenzee in Friesland, foto: Jifke Jeeninga Schapen op de dijk langs de Waddenzee in Friesland, foto: Jifke Jeeninga

Tip 5: Het Langste Natuurpad van Nederland, Delfzijl - Goirle, 495 km, niet bewegwijzerd, wel routegids en gps-track

70% onverhard en 3 nationale parken

Deze lange natuurroute mag niet aan je aandacht ontsnappen. Het toonaangevende natuurtijdschrift Roots ontwierp de 459 kilometer lange wandelroute en doopte haar om tot 'Langste Natuurpad van Nederland' (een labeltje dat overigens ook Wandelnet gebruikt, maar dan voor het Trekvogelpad). Het pad voert je in 32 trajecten (ruim 655.000 passen volgens de makers) dwars door Nederland, van de rand van de provincie Groningen naar de grens van Noord-Brabant met België.

Roots bracht een wandelgids uit van de route, waarvan ruim 70 procent over onverharde paden gaat, door 136 natuurhotspots (plekken waar je bijvoorbeeld de rode bosmier, het Kempisch heideschaap of het zandoogje kunt spotten), en doorkruist maar liefst drie nationale parken: Nationaal Park De Hoge Veluwe, Nationaal Park Dwingelderveld en Nationaal Beek- en Esdorpenlandschap Drentsche Aa. Klinkt als een toppertje!


Tip 6: Het Veluwe Zwerfpad, Arnhem - Arnhem, 357 km

'Moetje' van de bovenste plank

Rechttoe rechtaan over een betonpaadje over de Veluwe wandelen, dát is al fijn. Helemaal fijn als je door het fraaie gebied met stuifzandvlaktes, heidevelden en glooiende heuvels mag zwerven en dan ook nog eens over merendeels onverharde paden! De Veluwe is niet voor niets het populairste wandelgebied van Nederland. Maar ook herten, reeën, wilde zwijnen en zelfs moeflons voelen zich er erg op hun gemak.

Het Veluwe Zwerfpad is een min of meer 8-vormig pad waarbij verschillende verbindingen/afkortingen mogelijk zijn. Het koppelt de Veluwezoom, het Kootwijkerzand, Loenermark en Nationaal Park De Hoge Veluwe aaneen tot een 'moetje' van de bovenste plank. In 2015 hebben vrijwilliges de route opnieuw gemarkeerd (2 richtingen) en enkele verbeteringen plus nieuwe varianten aangebracht: je kunt nu ook een traject door de Renkumse Beekvallei volgen, waaraan bezoekerscentrum/natuurvriendenhuis (Nivon) ligt. De verbeteringen in het veld vind je terug in de nieuwe gids die ook in 2015 verscheen.

Het Veluwe Zwerfpad loopt onder meer over de heuvels van Nationaal Park Veluwezoom, foto: Wikimedia - Marc Ryckaert (MJJR) Het Veluwe Zwerfpad loopt onder meer over de heuvels van Nationaal Park Veluwezoom, foto: Wikimedia - Marc Ryckaert (MJJR)

Tip 7: Het IJsselpad, Westervoort - Ramspol, 224 km + varianten

Langs de mooiste rivier van Nederland

Voer voor waterwandelaars is dit IJsselpad, dat door vrijwilligers is aangelegd en wordt onderhouden. Het pad voert langs de volledige lengte van de IJssel (oostzijde), die wordt beschouwd als de mooiste rivier van Nederland. Het pad is opgedeeld in elf etappes en begint op de plek waar de IJssel zich bij Westervoort van de Rijn afsplitst. Na zo'n 224 kilometer finisht het pad bij Ramspol, aan het einde van de IJsselmonding.

Je wandelt steeds zo dicht mogelijk langs de rivier, nu eens over de dijk, dan weer door de uiterwaarden. Alleen als het echt niet anders kan, voert de route door het achterland. Hier en daar valt de route samen met het Hanzestedenpad, het Graafschapspad, het Trekvogelpad en het Maarten van Rossumpad, maar het overgrote deel van het IJsselpad is origineel. Naast de elf doorgaande etappes kent de route vier varianten. Alle etappe-beschrijvingen plus kaarten zijn gratis te downloaden op wandelzoekpagina.


Tip 8: Het Groot-Frieslandpad, Bergen aan Zee - Leer (Du), via Sneek, 362 km

Wandelroute van het Jaar 2017

Er werd reikhalzend naar uitgekeken, een wandelroute dwars door het noorden, om te beginnen met West-Friesland. Die route kwam er in 2016, waarmee de droom van (de inmiddels overleden) vrijwilliger Martien Veth uitkwam. Het resultaat mag er zijn: het Groot-Frieslandpad is een dijk van een route die van Bergen aan Zee (wie wil het mooie stadje niet een keer zien?) naar Sneek voert en vandaar helemaal tot aan het Duitse Leer is doorgetrokken. Daarmee doorkruist het pad Noord-Holland, Friesland, Drenthe en Groningen en deels ook Ost Friesland.

Voor wandelaars die van weidse landschappen houden met statige boerderijen, slingerende dijken en historische vissersplaatsen is deze route het neusje van de zalm. Terpen, dijken, bollen, landerijen, kolenvelden en een bijzonder kasteel - de verschillen en overeenkomsten tussen West-Friesland en Friesland maken deze route extra leuk. Niet voor niets werd de wandelroute verkozen tot Wandelroute van het Jaar 2017.

Het Groot-Frieslandpad gaat dwars door Friesland. Kans dus dat je deze Friese knol tegenkomt, foto: Wikimedia - Baykedevries Het Groot-Frieslandpad gaat dwars door Friesland. Kans dus dat je deze Friese knol tegenkomt, foto: Wikimedia - Baykedevries

Tip 9: Het Pelgrimspad deel 1, Amsterdam - 's Hertogenbosch, 206  km

Stap voor stap het hoofd ontstoppen

'Je hoeft geen pelgrim te zijn om te kunnen genieten van deze route die tot diep in Limburg voert.' Dat is de openingszin op de site van het Pelgrimspad. Daarna wordt al snel duidelijk dat het niet gaat om een wandelpad maar om een wandelpelgrimage. Dat is wandelen met een bijzonder doel dat meestal religieus is, maar waaraan de wandelaar zelf vooral betekenis geeft. Om het maar even concreet te houden: het Pelgrimspad is een wandelpad voor iedereen die ervan houdt de ene voet voor de andere te zetten en zijn hoofd leeg te maken. Of, zoals iemand zei: 'Ik wil stap voor stap mijn hoofd ontstoppen.'

Het pad begint in Amsterdam (aan het Begijnhof) en voert via Gorinchem naar 's Hertogenbosch. Welke wonderen en mirakels de wandelaar te wachten staan, blijft een verrassing. Wel is het zo dat je geweldig kunt uitwaaien in de uiterwaarden van de Bommelerwaard, terug in de tijd kunt in het vestingstadje Heusden (met Mariakapel) en je je kuiten kunt testen op de zandvlaktes van de Loonse en Drunense Duinen. Doen? In Den Bosch sluit het pad aan op Pelgrimspad deel 2, dat in 250 kilometer naar Maastricht voert.


10. Het Grote Rivierenpad, Hoek van Holland - Kleef (D), 276 km

Mix van twee toppers

Ze waren uiterst populier onder 'waterwandelaars', het Oeverloperpad en het Lingepad. Sinds enige tijd hebben de twee het solopad verlaten en gaan samen door het leven onder de naam Het Grote Rivierenpad. Het pad volgt de oer-Hollandse rivieren Nieuwe Waterweg, Oude Maas, Lek, Linge en Waal. Je wandelt vanaf de Noordzeekust naar Maassluis en ten zuiden van Rotterdam langs de Oude Maas (variant noordelijk langs Rottemeren). Via Krimpen aan de Lek en Schoonhoven gaat de route voorbij Leerdam dwars door de Betuwe richting Tiel naar de krachtig stromende Waal bij Nijmegen.

Het eindpunt is het Duitse Kleef, waar het pad aansluit op de Europese wandelroute E8. Inspiratiebron voor dit nieuwe pad is het in 1938 verschenen Verkade-album ‘Onze Groote Rivieren’ van Jac. P. Thijsse (1865-1945). Kanttekening bij deze populaire route: wandelaars melden dat de routemarkering enigszins te wensen over laat en dat het (bijna overal uitverkochte) gidsje aan vernieuwing toe is. Volgens planning verschijnt het nieuwe gidsje in januari 2018. Misschien even daarop wachten?

De route van het Grote Rivierenpad voert je door onder meer de Betuwe, foto: Wikimedia - Bert Kaufmann De route van het Grote Rivierenpad voert je door onder meer de Betuwe, foto: Wikimedia - Bert Kaufmann


In de Wandel.nl webshop

€ 6,95
Ledenprijs € 5,00
€ 11,95
Ledenprijs € 8,95

Geschreven door

Nanda Raaphorst

Nanda Raaphorst is buitensporter en auteur. Ze schrijft reisreportages, o.a. over wandel- en fietsroutes in Nederland en Europa.


Word lid van KWBN

Als wandelliefhebber zit je goed bij KWBN. Wij bieden iedere wandelaar voordelen op maat. Kijk snel verder!

Waarom lid worden?