10 wandelroutes langs de Nederlandse kust

De kust van Nederland is een uitwaai- en wandelgebied met stip. Bovendien rijgen de nationale parken zich er zo'n beetje aaneen. Wandel.nl geeft 10 wandelroutetips.

Je wilt terug naar de kust. Uitwaaien. Zandkastelen bouwen. Of lekker wandelen en struinen door de duinen. De kust van Nederland is een uitwaai- en wandelgebied met stip. Bovendien rijgen de nationale parken zich er zo'n beetje aaneen. De jongste (hij moet nog erkend worden) is Nationaal Park Hollandse Duinen, hoog genoteerd op onze lijst met de tien mooiste kust-wandelroutes van Nederland.

Lees ook: 10 wandelroutes op de Waddeneilanden

Foto: Ad Snelderwaard. Foto: Ad Snelderwaard.

Wandelroutetip 1: Hollandse Duinen

Ons nieuwste nationale park?
Tussen Hoek van Holland en Langevelderslag ligt een uitgestrekt duingebied met strandwallen, landgoederen, zeedorpen, stuifzandvlaktes en vennen. Het gebied staat in de steigers om ons 21e nationale park te worden - 'Hollandse Duinen' - en werd door het Nederlandse publiek gekozen tot een van de mooiste natuurgebieden van Nederland (3e plaats). Misschien wel op z'n mooist is Hollandse Duinen bij Meijendel waar avontuurlijke paadjes de zee verbinden met duinen en bossen. Ze waaieren uit vanaf bezoekerscentrum De Tapuit (náást het pannenkoekenhuis) dat wordt bemand door natuurbeheerders van drinkwaterbedrijf Dunea. In de duinen wordt rivierwater van de Afgedamde Maas gezuiverd, het drinkwater voor honderden huishoudens landinwaarts. Gelukkig is er geen vos of eekhoorn die zich er iets van aantrekt. In de herfst vallen de knaloranje bessen van de duindoorn op. Het zijn echte vitaminebommetjes tjokvol vitamine C. In de winter kunnen de bessen gaan gisten en dan zal je bessen-snoepers als spreeuw, lijster, en kramsvogel dronken zien rondfladderen. Te veel bessen gegeten!

Vanaf bezoekerscentrum De Tapuit zijn er drie paaltjesroutes door Meijendel uitgezet, een gele (5 km), rode (3 km) en blauwe (3 km). De routes zijn onderling te koppelen. Wil je rechtstreeks naar zee, volg dan de gele route.
Startpunt: Bezoekerscentrum De Tapuit, Meijendelseweg 40-42, 2243 GN Wassenaar.

Met een dagkaart (in De Tapuit te koop) heb je ook toegang tot de Kijfhoek en Bierlap, een ruig struingebied met heuveltjes, gitzwarte vennen, mossige vlaktes en valleitjes vol omgevallen bomen waar de spechten je om de oren vliegen.

Een lekkere lange wandeling van 14 km enkele reis voert via knooppunten vanaf Den Haag Centraal Station via Clingendael, de Waalsdorper Vlakte en Meijendel naar het Scheveningse strand. Je neemt de tram terug naar Den Haag Centraal Station, of knoopt zelf je route aan elkaar.
Startpunt van de 14 km lange route: LAW-wandelwijzer tegenover station Den Haag Centraal (knooppunt 25), Rijnstraat, 2515 XP Den Haag.


Wandelroutetip 2: Meeuwenduinen, 12 km

Gekrijs in boswachterij Westerschouwen, Zeeland
Boswachterij Westerschouwen is het grootste bos van Zeeland. De Corsicaanse en Oostenrijkse dennen werden in 1920 door de mens aangeplant. De reden? Ze moesten het stuivende zand op de uitgestrekte vlakte vastleggen. De kop van Schouwen is een heuvelachtig duinlandschap met zandverstuivingen en valleien. In de winter kun je er met niet teveel moeite een ree, bunzing of konijn spotten. Of een meeuw, bij bosjes bevolken ze de Meeuwenduinen, vooral zilvermeeuwen, stormmeeuwen en kleine mantelmeeuwen. Maar niet in de winter, want dan trekken ze uit de duinen weg. Een spektakel dat alles behalve geruisloos plaatsvindt. Horen en zien vergaat je bij het oorverdovend gekrijs van de vogels.

In boswachterij Westerschouwen zijn een aantal korte routes uitgezet, plus de 12 km lange gemarkeerde wandelroute Meeuwenduinen. Die voert langs jonge kale duinen, vlaktes met mossen en duingraslandjes waar je kunt speuren naar stekelige zeedistels, zeeraket en duindoornstruiken. Ook het zandbijtje en de zandhagedis komen in deze duinen voor, evenals de tapuit, de veldleeuwerik en de nachtegaal, maar het grootst in aantal zijn de meeuwen.
Start: Excursieschuur Staatsbosbeheer aan de Kraaijensteinweg 140, Westenschouwen.

De Bosven in Boswachterij Westenschouwen (Foto: Bert Kaufmann). De Bosven in Boswachterij Westenschouwen (Foto: Bert Kaufmann).

Wandelroutetip 3: Rondje Kijkduin

De kust, een landgoed en lekkere broodjes, 13 km
Voor de kust tussen Kijkduin en Ter Heijde ligt een bijzonder schiereiland: zandmotor DeltaDuin heet het, onder de kustbewoners de Zandmotor genoemd. Het is een kunstmatige zandbank, in de vorm van een haak. Althans zo was de oorspronkelijke vorm, maar door de zeestroming verandert die steeds een beetje. Het zand van Deltatuin verspreidt zich jaar na jaar langs de kust, precies wat de bedoeling is van de bedenkers. Die willen door de inwerking van golven, wind en stroming op natuurlijke wijze de stranden en duinen verbreden. Dynamiek is het toverwoord.

Wandelroute Rondje Kijkduin is 13 km lang, uitgezet via knooppunten, en combineert zand, strand en zee met het groene achterland (Delfland) van Den Haag. Onderweg passeer je o.a. duingebied Solleveld, een oud duingebied. Nergens in Nederland groeien de eikenbomen zó dicht bij zee als hier. Recreatiegebied Madestein is één van de grootste groengebieden van Den Haag, op steenworp afstand van het statige landgoed Ockenburg, waar je wandelt langs fraaie gazons en waterpartijen. Onderweg kun je even aanschuiven bij ‘Pluk! Den Haag’, een kinderboerderij met een pluktuin en een lunchroom. Minstens zo leuk is Kasserie Ock, een lichtovergoten lunchroom die tijdens de verbouwing van landhuis Ockenburg huist in een kas, vandaar tijdelijk niet Brasserie Ock, maar Kasserie Ock.
Start-/eindpunt: Deltaplein, bushalte Kijkduin strand.


Wandelroutetip 4: Wandelroute De Koploper

De zee is de baas in Kwade Hoek, Goeree-Overflakkee, Zuid-Holland
Kwade Hoek is de knorrige naam van een natuurgebied op Goeree-Overflakkee. Bij de uitvoering van de Deltawerken buitendijks gebleven. Het gevolg? De zee is hier nog de baas. Vooral in de winter dringt het zoute water diep de Kwade Hoek binnen waardoor grote stukken onder water komen te staan. Vandaar alle zoutminnende planten die je er tegenkomt, zeekraal, zeeaster, heemst en lamsoor. Onder invloed van wind en water verandert dit natuurgebied voortdurend en worden er nieuwe duinen, zeerepen en slufters gevormd. Bij iedere wandeling net een tikkie ander decor dus.

Door de duinen van Goeree - een gebied met slikken, schorren en kronkelende kreken - voert wandelroute De Koploper. Die is 20 km lang, met blauwe paaltjes gemarkeerd en opgesplitst in 10,8 km (deel 1) en 8,2 km (deel 2). Onderweg passeer je ’t Lichtje van Mozes (lichtbaken), waterwingebied Oostduinen (met putdeksels en gecamoufleerde waterpompen) en een uitkijktoren met wijds uitzicht over de zee en het strand. De kans dat je er een zeehond spot is best groot, want de dieren doen het goed langs de Zeeuwse en Zuid-Hollandse kust. Waar de kustlijn grilliger wordt vind je bergen kokkels, strandschelpen en zwaardschedes.
Startpunt: Parkeerplaats Kwade Hoek, Oostdijkseweg 103, Goedereede

Door hetzelfde gebied voert wandelroute Kwade Hoek, niet te lang, 4,3 km, en eveneens van Natuurmonumenten.


Wandelroutetip 5. Rondje Wijk aan Zee (WaZ)

Van vissersdorpje tot Cultureel dorp Europa
Wijk aan Zee, in 1275 nog Wijc aan See, is rijk én groot geworden door de visserij. Het dorp bezat rond 1450 tweeënveertig schepen waarmee vooral op de Oostzee werd gevist. Maar in 1943 breken er minder goede tijden aan. WaZ werd bezet door Duitse soldaten die er een ring van negentig bunkers om bouwen, ter verdediging tegen invasies vanuit zee. Zeventig bunkers liggen nog onder het zand verborgen. Ook 1999 was een bijzonder jaar voor Wijk aan Zee. Het dorp voelt zich in het nauw gedreven door plannen voor de bouw van een vliegveld en een slibdepot. De list? WaZ werpt zich op als Cultureel dorp Europa en roept bevriende kunstenaarsdorpen op zich aan te sluiten. Het werkt. Met kunstenaar uit elf Europese dorpen wordt een groot beeld van staal gebouwd.

Wandelroute Rondje Wijk aan Zee is een knooppuntroute van 5,8 km die WaZ's historische locaties aaneenrijgt en via het fraaie Noordhollands Duinreservaat voert (toegangskaart ter plekke te koop). Een korte route, zodat er genoeg tijd is om een (paar) terrasje(s) mee te pikken. Het zijn er acht!
Startpunt: Zeecroft 10, Wijk aan Zee (Knooppunt 40), al kan Rondje Wijk aan Zee kan op ieder willekeurig punt worden gestart.


Wandelroutetip 6: Zand tegen zee

Vier keer Petten, Noord-Holland
Alle petten af voor Petten. Wie over de daadkracht van de bewoners hoort, kan niet anders dan bewondering hebben. Drie keer ging het dorp verloren, drie keer krabbelde het weer op. Bij de Sint-Elisabethsvloed van 1421 werd Petten geheel weggeslagen. Er werden dijken aangelegd of verstevigd maar toch spoelden in 1625 opnieuw meer dan 100 huizen weg, plus de kerk. In 1793 werd begonnen met de aanleg van de Hondsbossche zeewering. Maar in 1943 slaat het noodlot weer toe. Nu is het de Duitse Wehrmacht die bevelt het dorp af te breken om de Atlantikwall te kunnen aanleggen. Maar de Pettenaren geven niet op en bouwen vanaf 1946 een heel nieuw dorp.

Wandelroute Zand tegen Zee is 9 km lang en uitgezet via knooppunten van het wandelnetwerk Noord-Holland (eerst de blauwe, dan de oranje routepijlen). De route voert langs de Pettemer Zeewering en over de Hazedijk van de Zijpe. Ook gaat een flink stuk over het strand, over schelpenpaden en door de natte duinvalleien van Het Korfwater. Op het strand van Petten kun je een bijzonder soort zand vinden, van gladgeschuurd kwarts met granaat. En een tip voor wie (veel) langer dan wat uurtjes wil wandelen: door Petten loopt het Nederlands Kustpad (Hoek van Holland - Den Oever, 213 km), onderdeel van het Europese langeafstandwandelpad E-9.
Start/eindpunt: Petten, Plein 1945, startpaneel bij kerk, tegenover VVV­Petten.
Markering: eerst blauwe en dan oranje routepijlen.


Wandelroutetip 7: Kennemerduinen, 15 km

NS-wandeling van Santpoort naar Overveen
De Kennemerduinen, gelegen tussen Haarlem en Zandvoort, worden beheerd door Natuurmonumenten. Het is een lekker glooiend duingebied met opvallende paraboolduinen. Dit zijn U-vormige duinen waarvan de punten in de richting van de wind wijzen. De Bruid van Haarlem is een van de grootste paraboolduinen en wordt zo genoemd vanwege het wilgenroosje dat hier vroeger welig tierde. Omdat de bloem na de bloei gesierd is met wit zaadpluis, was de noordhelling van het duin in de nazomer bedekt met een wit tapijt. De Bruid van Haarlem is verder zo bijzonder - zelfs verheven tot ‘aardkundig monument’ - omdat ze 'wandelt'. Met de wind mee en wel vijf meter per jaar. Dat is mogelijk omdat het duin aan de windkant is ontdaan van alle begroeiing, waardoor de wind veel grip heeft op het zand.

De 15 km lange NS-wandeling Kennemerduinen voert via de LAW-markering van het Hollands Kustpad (witrode streepjes) over landgoederen Duin en Kruidberg en Midden-Herenduin en door de Kennemerduinen. Het is een klassieker, maar wel een stevige, vanwege alle klimmetjes. De beloning: fraaie bossen, hoge duinen en een stil, breed strand. Koffie drink je bij de populaire strandtent Parnassia aan Zee, maar echt op adem komen is het bij het Vogelmeer, een idyllische meer met twee eilandjes - gegraven in de jaren vijftig van de vorige eeuw en een mekka voor vogels en vogelaars. Het ijsvogeltje en de roerdomp komen er voor, en in de winter vooral doortrekkers als tafel- en kuifeenden.
Beginstation: Santpoort Noord; eindstation: Overveen of Zandvoort aan Zee.

Ook Natuurmonumenten heeft wandelroutes in de Kennemerduinen, niet alleen 4 korte (1,7 - 4,5 km), maar ook wandelroute Duin en Kruidberg, 13,7 km lang en gemarkeerd met blauwe pijltjes.

Meer gemarkeerde routes in het gebied: een groene van 6 km, een rode van 11 km en een gele van 9 km. Ze doen alle drie het strand aan en voeren eveneens langs de Oosterplas: een mooi stil meertje, ideale plek voor een picknick. De routes beginnen bij duiningang Bleek en Berg aan de Bergweg 62 in Bloemendaal.


Wandelroutetip 8: Duintoppentocht Schoorl

Klimmen en dalen in de Schoorlse Duinen
Een eeuw geleden nog één grote zandbak, nu een prachtige mix van strand en duinen, bossen en heide, aldus Staatsbosbeheer. De Schoorlse Duinen, in de kop van Noord-Holland, is het breedste duingebied van Nederland en met de hoogste duintoppen van ons land. Een eeuw geleden was het gebied nog een 'zandbak' maar nu is het gebied populair bij vogels en groeien er de mooiste paddenstoelen. Al het moois wordt verbonden via een netwerk van ruim 60 kilometer wandelpad. Het is uitgespannen tussen oude bossen en hoge duinen. Storm op komst, of springtij? Bij De Kerf stroomt dan het Noordzeewater vrij over de achterliggende duinvalleien waar door het zoute zeewater weer zoutminnende plantjes groeien als zeekraal, zeeraket en schorrenzoutgras.

Wandelroute Duintoppentocht Schoorl is maar liefst 20,4 km lang en voert over de hoogste duinen van Nederland. Een 'eitje' wordt het dus niet op weg door dit Natura 2000-gebied. De wandelroute begint bij Buitencentrum Schoorlse Duinen en voert in zuidelijke richting naar de Schoorlse Nok bij Bergen en in noordelijke richting tot aan de Hondsbossche Zeewering bij Camperduin. Hij is in twee richtingen gemarkeerd met rode pijlen. De route is op verschillende plekken in te korten.
Startpunt: Buitencentrum Schoorlse Duinen, Oorsprongweg 1 (navigatieadres: Heereweg 62), Schoorl.

In de Schoorlse Duinen (Foto: Ad Snelderwaard). In de Schoorlse Duinen (Foto: Ad Snelderwaard).

Wandelroutetip 9: Wandelroute Levensstrijd

Tussen zee en Zierikzee,  9,7 km
Zierikzee, de hoofdstad van Schouwen-Duiveland, heeft sinds 1971 een beschermd stadsgezicht. Maar liefst 568 monumenten telt de vrij kleine stad die z'n ontstaan en welvaart heeft te danken aan het water. Niet het water van de zee, maar van de Gouwe. Die was de middeleeuwen de belangrijkste scheepvaartverbinding tussen Vlaanderen en Holland. Al in het begin van de 15e eeuw vormden de muren, poorten, kerken, toren en molens van Zierikzee een imposant silhouet. Dat die monumenten er nog zijn komt door de periode van armoede die volgde op de welvaart. Er was domweg geen geld om opnieuw te bouwen, dus al wat er stond aan monumentale panden is niet gesloopt. 

Wandelroute Levensstrijd is 9,7 km lang en uitgezet via knooppunten van randje Zierikzee richting zee. Onderweg kun je uitkijkpunt Kiekuut op, leuke stop om lepelaars te zien vissen. Met hun snavel zeven ze garnaaltjes en stekelbaarsjes uit het water. In de wintermaanden strijken er grote groepen smienten en wintertalingen neer. Het puntje van het havenhoofd is een hotspot om (de rugvin van) bruinvissen te spotten. Gemist? Dat is gelukkig niet mogelijk met de Zeelandbrug, 5 km lang en 54 pijlers rijk is de kolos over de Oosterschelde. Die Oosterschelde is niet alleen domein van het ijsvogeltje - hij komt er vissen in de winter - maar ook van bruinvissen en zeehonden. Vanaf de uitkijktoren kijk je uit over 'doorleefd' land - in het najaar rood van het klein schorrenkruid, maar jaarrond getekend door sporen van de (levens)strijd tegen de zee. Die toren in de verte is de Dikke Toren, het gezellige Zierikzee is niet ver weg meer.
Startpunt: Parkeerplaats Hoofdpoortstraat, Zierikzee (bovenzijde dijk).


Routetip 10: Amsterdamse waterleidingduinen

Struinen tussen damherten
De Amsterdamse Waterleidingduinen tussen Zandvoort en Noordwijk is een beschermd natuurmonument. Het gebied van zo'n 5 kilometer breed bij 10 kilometer lang is exclusief bestemd voor wandelaars die hier ook buiten de paden mogen struinen. Dat is best bijzonder, want in hetzelfde gebied (het noordelijk deel) wordt via een systeem van kanalen en geulen 2/3 van het drinkwater voor Amsterdam (70 miljoen m3 Rijnwater per jaar) voorgezuiverd. Dat gebeurt al sinds 1853. Ook bijzonder zijn de vele damherten, het is haast onmogelijk dat je ze mist. Enkele zijn ooit ontsnapt of losgelaten en hebben zich vermeerderd tot de grootste damhertenpopulatie van Nederland. Ook niet missen: het bezoekerscentrum De Oranjekom (ingang De Oase in Vogelenzang: Eerste Leijweg 2) waar je behalve wandelroutes ook streekproducten, leuke boeken en natuurspeelgoed voor kinderen kunt kopen.

Bij elk van de vier ingangen (3 met horeca) starten paaltjeswandelingen. Van andere routes is de beschrijving te koop of downloadbaar. Vanaf het bezoekerscentrum kun je de blauwe paaltjes volgen van wandelroute Oranjekom. Die is 6,8 km en voert o.a. langs een watervalletje, door een naaldbos en langs het Vliegermonument ter nagedachtenis aan de zes geallieerde vliegers die hier in 1945 zijn neergestort. Via het Vogeleiland en het Museumduin kom je weer terug bij de ingang. Wandelroute Zandvoortselaan, voert door het irrigatiegebied. Hij is 6,7 km lang en de groene paaltjes komen ook langs Tonneblink, een van de hoogste duintoppen in het gebied.

Niet bewegwijzerd maar een lekkere (halve) dag struinen is het op de 13,5 km lange wandelroute van De Vrij Wandelaar en voor doorstappers is er de 30 km lange, eveneens niet bewegwijzerde wandelroute Rondje Duin.


Wandelnetwerken van de kustprovincies

Tip: Op de site van Natuurmonumenten kun je gratis een boekje downloaden met 5 van hun mooiste kustroutes


In de Wandel.nl webshop

€ 6,95
Ledenprijs € 5,00
€ 11,95
Ledenprijs € 8,95

Geschreven door

Nanda Raaphorst

Nanda Raaphorst is buitensporter en auteur. Ze schrijft reisreportages, o.a. over wandel- en fietsroutes in Nederland en Europa.


Word lid van KWBN

Als wandelliefhebber zit je goed bij KWBN. Wij bieden iedere wandelaar voordelen op maat. Kijk snel verder!

Waarom lid worden?