Stevige wandelroutes over heuvels, wallen en duinen: 10 tips

Op zoek naar een een stevige route met veel heuvels? Wandel.nl helpt je hierbij.

Stevige tochten waarbij een heuveltje meer of minder niet telt. Of beter.. liever een heuveltje meer dan minder, want een beetje buffelen is wat deze wandelroutes zo aantrekkelijk maakt. Het motto? Pijn is fijn, zweten moet, een beetje afzien is goed. Wandel.nl helpt. Tip met stip is de 34 kilometer lange Montferlandroute. Maar liefst 18 heuvels op je pad!


Tip 1: Gelderland | Wandelroute Montferlandse Toppentocht, 34 km

Monstertocht met heel veel topjes

De Montferlandse toppenroute in het oosten van Gelderland is een lange wandelroute van 34 kilometer, waarbij je maar liefst 18 heuvels 'beklimt'. De tocht is vooral populair bij trailrunners, een sportief volkje dat prima matcht met wandelaars, dus go! Je wandelt door bossen, heidevelden en zandverstuivingen en komt zelfs heel even door Duitsland (Elten). De Hettenheuvel en Kale Jacob zeggen je nu misschien nog niets, maar deze restanten van een stuwwal uit de laatste ijstijd zijn pittige klimmetjes als we de ervaringsdeskundigen mogen geloven.

Zandpad in het Montferland, foto: Wikimedia - Frans Bosch Zandpad in het Montferland, foto: Wikimedia - Frans Bosch

Flinke kuitenbijter

Je kunt de route op verschillende punten beginnen en met behulp van de routekaart ook eenvoudig inkorten. Wie de wandelroute met de klok mee loopt, krijgt het zwaarste van de wandelroute als eerste. Ook fijn: op meerdere plekken kun je een koffiepauze houden, bijvoorbeeld in het sfeervolle kasteel Huize Bergh in 's Heerenberg.

Wie de route te lang vindt, knipt het beste het stuk door Duitsland eruit. Daar wandel je voornamelijk over asfalt. Het enige nadeel is dan dat je de klim van Elten naar Hoch Elten mist, een flinke kuitenbijter.

De GPS-track vind je hier.


Tip 2: Gelderland | Wandelroute N70 Nijmegen, 16 km

Pittige tocht door Berg en Dal

De N70 is een Natuurroute die in 1970 is ontwikkeld ter gelegenheid van het natuurbeschermingsjaar. De 16 km lange wandelroute voert langs de mooiste (lees heuvelachtige) plekken in Berg en Dal, het gebied rond Nijmegen. Er liggen 8 heuvels - hier bergen genoemd -  op de route, waaronder de Boterberg, de Sterrenberg en de Duivelsberg. Ze zijn allemaal onderdeel van de stuwwal die duidelijk merkbaar aanwezig is in het landschap.

Klimmen, dalen, klimmen

Erg mooi gelegen is Beek-Ubbergen. Het ligt op de grens van twee landschappen, de stuwwal (in de volksmond 'Het Hoog') en de polder ('Het Laag'). De bossen op de wal reiken tot wel 90 meter boven NAP. Ander moois zijn De Kleverberg (met oeroude kastanjes), de Filosofenbeek (oevers vol bonte bloemen) en een mottekasteel - ‘Mergelpe’ - uit het jaar 1000 waar je een fraai uitzicht hebt op het Duitse Zyfflich. Het Everbos is nu een mooi wandelbos, maar voor de Romeinen was vooral de leem in de bodem interessant - je kon er uitstekend potten van bakken.

Uitzicht vanaf de heuvels bij Beek-Ubbergen, foto: Wikimedia - Romaine Uitzicht vanaf de heuvels bij Beek-Ubbergen, foto: Wikimedia - Romaine

Heel wat klimmen, dalen en weer klimmen verder sta je op de Wolfsheuvel, een uitzichtpunt waarvandaan je Persingen kunt spotten, het kleinste dorp van Nederland nadat overstromingen van de Waal een deel van het dorp hebben weggevaagd. Bij helder weer kijk je over het Oliedal helemaal tot aan de Veluwezoom. Bij Beek tot slot wandel je door het Kastanjedal waar kolossen van kastanjebomen groeien, een erfenis van de Romeinen die rond 50 voor Christus een grote legerplaats op de heuvelrug ten oosten van Nijmegen vestigden. Eén van de kastanjebomen is de 'Kabouterboom', alles behalve een ukkie, want z'n omtrek is maar liefst 8,5 meter.

Onlangs werd de N70 herzien en opnieuw gemarkeerd. Er zijn verschillende startpunten, en inkorten is ook op meerdere plekken mogelijk. En koffie? Keuze zat, o.a. in Nijmegen, Beek-Ubbergen en Berg en Dal.

GPS-track, routekaart en routebeschrijving vind je op de website van de VVV.


Tip 3: Friesland | Wandelroute De kliffen van het Gaasterland, 19,9 km

Over kliffen, klippen, gaasten en wallen

Wandelen over kliffen? Dan kun je net zo goed naar het Gaasterland in Friesland afreizen als naar de kliffen van Moher. De gaasten van Gaasterland - gaast betekent stuwwal - zijn door gletsjers ontstaan. Dat gebeurde ruim 120.000 jaar geleden, toen ijstongen uit Scandinavië Nederland binnen schoven en de bodem opstuwden tot een glooiend landschap. Bij het ontstaan van de Zuiderzee kalfde een deel van de gaasten af en veranderden de heuvels in kliffen.

Golvende bodem

Deze wandelroute voert o.a. langs de Oudemirdumer Klif en de Mirnser Klif. Beide kliffen, ook klippen genoemd, reiken zo'n twaalf meter boven NAP en dat geeft een prachtig uitzicht: het IJsselmeer ligt aan je voeten. Andere bijzonderheden onderweg zijn de betonnen luchtwachttoren van Oudemirdum, een nagebootst vredestempeltje (het origineel werd in de Tweede Wereldoorlog verwoest door een raket) en het Rijsterbos met het enige hunebed van Friesland (ook een replica!). Het Rijsterbos is een oud wandelbos, met een golvende bodem, die is bedekt met veel varens, oude beuken en wintereiken. In het begin van de twintigste eeuw was er een steenfabriek dichtbij Rijs. De wandelroute komt vanzelf langs theetuin De Blauwe Juffer in Oudemirdum. De Wyldemerk is een mooie tuin waar maar liefst 35 libellensoorten voorkomen, het eerste libellenreservaat in Nederland. Extra info over de wandelroute De kliffen van Gaasterland vind je hier.

Mirnser klif in het Gaasterland, foto: Wikimedia - Agnes Monkelbaan Mirnser klif in het Gaasterland, foto: Wikimedia - Agnes Monkelbaan

Tip 4: Zuid-Limburg | Wandelroute Bergwandeling Vaals, 12 km

De hoogste berg van Nederland*)

Nergens in ons land bestaat zo'n lange wandeltraditie als in Zuid-Limburg. Niet zo gek, want behalve handige boerenpaadjes ligt het land vol met holle wegen, bosjes, akkers en weitjes, houtwallen, poelen, graften en grubben. En dan zijn er ook nog eens fraaie uitzichten op je wandeltocht, wat niets anders kan betekenen dan flinke 'bergen' onderweg. Eén daarvan is de Vaalserberg, met 322,4 meter de hoogste berg van Europees Nederland (die we moeten delen met onze Duitse en Belgische buren). De Vaalserberg wordt jaarlijks bezocht door meer dan 1 miljoen bezoekers, maar die komen lang niet allemaal te voet.

Via de noordwand

Deze bergwandeling Vaals voert 12 kilometer lang door het 'Krijtland' - een gebied waar ooit een tropische zee lag. Die zee verdween door stijging van de bodem waarbij het land zich opbolde tot een massief - lieflijk glooiend met het ene na het andere mooie uitzichtpunt. Op deze wandelroute beklim je de Vaalserberg via de noordwand. Eerst over Duitse bodem, langzaam stijgend door de velden en langs de bosrand. Eenmaal in het bos gaat het flink omhoog. Je wandelt langs de Nederlands-Duitse grens en staat na een tijdje opeens op het Drielandenpunt, waarschijnlijk te midden van nog heel veel bezoekers. Waar waren die al die tijd? Op de top kun je nog even de bijna 50 meter hoge Boudewijntoren beklimmen, daarna volgt een pittig tochtje, constant op en neer, maar met mooie doorkijkjes als beloning.

*) Op 10 oktober 2010 verloor de Vaalserberg de status van hoogste 'berg' op Nederlands grondgebied door de nieuwe staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Saba werd een bijzondere Nederlandse gemeente en Mount Scenery met 887 meter de hoogste berg op Nederlands grondgebied.

De wandeling komt uit het gidsje 'De mooiste bergwandelingen van Nederland' met  13 beklimmingen van 5 tot 15 km’, zie www.gegarandeerdonregelmatig.nl (€ 14,95).

Vaalserberg, foto: Wikimedia - Romaine Vaalserberg, foto: Wikimedia - Romaine

Tip 5: Noord-Holland | Wandelroute Duintoppentocht, 20,4 km

Afzien en appelgebak

Wel zin in een beetje klimmen en dalen? Zet je maar schrap.. op deze lange route door de Schoorlse Duinen word je flink in je kuiten gebeten. De Schoorlse Duinen zijn een uniek natuur- en stiltegebied van Staatsbosbeheer. Het zijn de breedste duinen van ons land en bovendien ook de hoogste, tot 58 meter boven zeeniveau. De Schoorlse Duinen zijn vooral mooi vanwege de variatie en het formaat. En dan dat reliëf! Lagere zeereepduinen worden afgewisseld met sterk geaccidenteerd terrein en uitgestrekte duinvalleien, die royaal zijn begroeid met dophei en kraaiheide. In de binnenduinrand vind je fraaie oude loofbossen, met hier en daar ook een naaldbos.

De duinen bij Schoorl, foto: Wikimedia - S. Möller De duinen bij Schoorl, foto: Wikimedia - S. Möller

11,7% stijging
De Schoorlse duinen liggen tussen Bergen en de Hondsbossche Zeewering en zijn aangewezen als Natura 2000-gebied. Bijzondere en kwetsbare natuur dus, maar toch is het ook lekker uitwaaien op deze plek die een eeuw geleden nog één grote zandbak was. Nu broeden er tientallen vogelsoorten en groeien er prachtige paddenstoelen.

Wandelroute Duintoppentocht voert vanaf Buitencentrum Schoorlse Duinen (met heerlijke streekgerechten in de lunchroom van IJgenwijs) in zuidelijke richting naar de Schoorlse Nok bij Bergen. De Schoorlse Nok is een 'berg' van zo'n 26 meter hoog met een hellingpercentage van hier en daar 11,7 procent. Op het noordelijkste puntje van de route, bij de Hondbossche Zeewering vind je strandtent Struin. Afzien en appelgebak, altijd een goede combi.

Deze wandelroute is in twee richtingen gemarkeerd met rode pijlen. Je kunt ook van knooppunt naar knooppunt wandelen. Op verschillende plekken kun je de route inkorten (of verlengen).


Tip 6: Gelderland/Veluwe | Wandelroute Groene Wissel Rheden, 16 km

Over de Posbank en door de Onzalige Bossen

Een pittig tochtje, maar daar ging het ook om in dit dossier. De wandelroute Groene Wissel Rheden voert dwars over de Veluwe, dus lekker veel (koel) bos onderweg. De hei is misschien wel de grootste troef op deze gevarieerde wandeling. Extra mooi is die door al die on-Nederlandse heuvels die je beklimt. Af en toe is dat pittig, maar altijd is de beloning groot. Je wandelt over smalle paadjes door oude eikenbossen, over statige beukenlanen en door hagen van varens. Het is een prachtige route die start en eindigt in Rheden.

Kramp in kuiten?

Al na de eerste paar minuten worden je kuiten op de proef gesteld als je via een holle weg de stuwwal oploopt. De route vervolgt door het romantische landgoed De Heurne en langs een schaapskooi naar het Herikhuizerveld. Er liggen een paar flinke klimmetjes op de loer naar het hoogste punt van de Posbank (met horeca). Ze worden gevolgd door een paar kilometer door de stille Onzalige Bossen en het Asseltbos, voordat de glooiende heidevelden van de Posbank weer in beeld komen en de kuiten weer kunnen ontspannen.

De Posbank bij Rheden, foto: Wikimedia - Henk Monster De Posbank bij Rheden, foto: Wikimedia - Henk Monster

Tip 7: Overijssel | Wandelroute Sallandse Heuvelrug, 17,7 km

Een woeste route over de Sprengenberg

'Let op', waarschuwen de bedenkers van Woeste wandelroute Sprengenberg, 'deze avontuurlijke tocht bevat een paar steile hellingen.' Dat is precies wat we nodig hebben, bergje op, bergje af en de kuiten trainen. Hoe komt Salland eigenlijk aan die bergen? Zijn ze het gevolg van een lekkende zak zand die een reus met zich meezeulde of komen ze door het oprukkende ijs? Deskundigen houden het op het laatste: de Sallandse Heuvelrug, waarvan de Sprengenberg onderdeel is, is een stuwwal die in de voorlaatste ijstijd is ontstaan.

Afdaling op de Sallandse Heuvelrug, foto: Wikimedia - Steven Lek Afdaling op de Sallandse Heuvelrug, foto: Wikimedia - Steven Lek

Lastige klim

Op de Sprengenberg wandel je over glooiende heidevelden en oude akkers, door bossen en smeltdalen. Je kunt Schotse hooglanders tegenkomen en misschien wel een korhoender, maar dan heb je erg veel geluk, want het dier is zeer zeldzaam en wordt met uitsterven bedreigd.

Woeste wandelroute Sprengenberg begint bij boerderij De Pas. In de 19e eeuw lag De Pas op het kruispunt van belangrijke handelswegen en in de pas van (= tussen) de twee hoogste bergen van de Heuvelrug: de Grote en de Kleine Koningsbelten (75,5 en 72,5 m). Onderweg ook jachtslot Sprengenberg, een fazantenweide (een poel voor amfibieën waarin ook hooglanders pootje baden), bossen en heidevelden. De Diepe Hel is een smeltwaterdal, dat volgens de berekeningen van een toppenverzamelaar de lastigste klim is in de omgeving.


Tip 8: Utrecht | Wandelroute Utrechtse Heuvelrug, 11 km

Trage Tocht over de Amerongse Berg

Ook deze wandeling is er één met behoorlijk wat hoogteverschillen. Je klimt van het dal van de Nederrijn naar de top van de Amerongse berg, met 69 meter het hoogste punt van de Utrechtse Heuvelrug (en de provincie Utrecht). Vanaf Amerongen (met kasteel Amerongen) voert de wandelroute langs de rand van de Rijnuiterwaarden, maakt een slinger door de Amerongse Bovenpolder, langs landgoed Zuylestein en door glooiende bossen. Bijzonder zijn de tabaksschuren in het gebied rond Amerongen, ze zijn uniek in Nederland.

Verrassingen in achtertuin

Amerongen is een prachtig dorp met een 'achtertuin' vol verrassingen. Nog maar net buiten het dorp voert de route door de boswachterij van Staatsbosbeheer, waar de verharde wegen eindigen en je de kuiten kunt trainen op bosgrond van zand en aarde. Je bereikt de voet van de Amerongse Berg die je via de normaalroute kunt 'beklimmen' vanaf 't Berghuis (pannenkoeken!). Een breed pad voert met een royale boog naar de top van de berg. In de afdaling opnieuw een slinger, gevolgd door een tweede klim, nu naar de 'Eenzame Eik' op de oosttop. De beloning: een fraai uitzicht over het Rijndal. Ook het pad langs de uiterwaarden geldt is een plaatje. Kortom, het is ploegen maar wel met plezier op deze wandelroute door de Amerongse Bovenpolder.

Bovenop de Amerongse berg, foto: Wikimedia - HenkvanD Bovenop de Amerongse berg, foto: Wikimedia - HenkvanD

Tip 9: Friesland | Rondje Vlieland, 22,8 km

Het Vuurboetsduin als toetje

De wandelroute Rondje Vlieland rondt het volledige waddeneiland. Wie het mulle zand afwacht (vloed) en het klimmetje naar de vuurtoren een paar keer herhaalt, heeft een pittige wandeling voor de boeg. Het Rondje Vlieland voert via de bossen en cranberryvelden naar het H/C/R Het Posthuys, dan via het strand naar strandpaviljoen het 't Badhuys, daar 'het puntje om' en vervolgens via de Noorderstoek terug naar het dorp Oost-Vlieland.

Bijna de hoogste

De Vuurboetsduin op Vlieland is de op één na hoogste duin van Nederland. Op deze duin staat vuurtoren de Vuurduin, ook wordt er drinkwater gewonnen. Het Posthuys was in de 17e eeuw niet meer dan een houten gebouwtje en diende jarenlang als een schakel in de postroute Amsterdam - Vlieland - Terschelling die van 1677 tot 1927 dienst deed. Tegenwoordig is het Posthuys een populaire herberg, tevens vertrekpunt voor excursies naar onder meer de Vliehors en de Kroon's Polders.


Tip 10: Brabant | Brabantse wal, 10 km

Walwandelen op 21 meter hoogte

De Brabantse Wal is een abrupte overgang in het landschap van West-Brabant. De wal, ook steilrand genoemd, is de schakel tussen de hoger gelegen zandgronden en de lager gelegen zeekleipolders. Hier en daar steekt die rand zo'n 20 meter boven NAP uit. Hij is waarschijnlijk ontstaan door erosie, boosdoeners daarvan zijn mogelijk de Schelde en de zee. Op de hogere zandgronden wandel je vooral door bos en heide, de lager gelegen kleigrond is vooral in gebruik voor de landbouw. Vanaf de Brabantse Wal heb je hier en daar een fraai uitzicht.

Walwandelen

Op deze wandelroute vanuit Ossendrecht loopt je eerst door bos en even later langs de rand van bos en polder naar Woensdrecht, een plaats die óp de wal is gebouwd, vandaar namen als 'Rijzendeweg' en het café 'Non Plus Ultra', zo genoemd omdat vroeger de zee hier deinde en je niet verder kon wandelen. Een oude fabriekspijp markeert het hoogste punt van de Brabantse Wal: 21 meter. Verder vind je op de wal voornamelijk bossen, heide, duinen, vennen, akkers en weilanden. Na de wal wandel je dwars door de Noordpolder terug naar Ossendrecht. Mooi zijn nog de strak verdeelde en ingerichte akkers te zien. De polder is voor een deel als natte natuur heringericht. De rookwolken in de verte markeren de Antwerpse havens. Dichterbij heb je nog steeds zicht op de Brabantse Wal, díe laat zich niet snel wegmoffelen, gelukkig maar, want mooi wandelen is het wel op die wal.

De Brabantse wal, foto: Wikimedia - Michiel1972 De Brabantse wal, foto: Wikimedia - Michiel1972

In de Wandel.nl webshop

€ 6,95
Ledenprijs € 5,00
€ 11,95
Ledenprijs € 8,95

Geschreven door

Nanda Raaphorst

Nanda Raaphorst is buitensporter en auteur. Ze schrijft reisreportages, o.a. over wandel- en fietsroutes in Nederland en Europa.


Word lid van KWBN

Als wandelliefhebber zit je goed bij KWBN. Wij bieden iedere wandelaar voordelen op maat. Kijk snel verder!

Waarom lid worden?