Vijf keer wandelen over stuifzandvlakten

Gebieden waar zand vrij mag stuiven komen in Noordwest-Europa bijna niet voor, maar in Nederland zijn nog enkele zandverstuivingen te vinden. Wandel.nl heeft een lijstje gemaakt met stuifzandvlakten die je te voet kunt ontdekken.

Bodemprofiel van heidegrond, bovenste laag werd geplagd waarna het stuifzand eronder over bleef (Wikimedia: Nikanos) Bodemprofiel van heidegrond, bovenste laag werd geplagd waarna het stuifzand eronder over bleef (Wikimedia: Nikanos)

Zandverstuivingen ontstonden rond 1000 na Christus doordat heidevelden werden overbegraasd en te veel werden afgeplagd. Afplaggen is het verwijderen van de bovenste grondlaad met begroeiing, destijds ten behoeve van de potstalcultuur. Doordat er te intensief werd geplagd was de hei niet meer in staat zich te herstellen, met arme zandgronden als gevolg. De wind zorgde ervoor dat het stuifzand zich steeds verder verspreidde waardoor stuifzandvlakten ontstonden.

Toen het zand zich te ver ging verspreiden, is Staatsbosbeheer opgericht, met als doel de stuifzandvlakten weer te bebossen. Tegenwoordig onderhoudt Staatsbosbeheer verschillende zandvlakten en is het behoud van de stuifzanden juist één van haar taken geworden. Zodat de stuifzandvlakten en haar unieke planten en dieren niet uit Nederland verdwijnen en je kan blijven genieten van deze bijzondere gebieden.

Vliegden Kootwijkerzand (Afbeelding: Johan Wieland) Vliegden Kootwijkerzand (Afbeelding: Johan Wieland)

Grootste woestijn van Europa, Het Kootwijkerzand

Het Kootwijkerzand bij Kootwijk is een uniek stukje natuur op de Veluwe. Het is het grootste stuifzandgebied van West-Europa, met 700 hectare aan stuifzand. De wind heeft het natuurgebied gevormd zoals het nu is. Onder andere de vliegdennen zijn gevormd door de wind. Door het wegstuiven van zand zijn de wortels van de bomen bloot komen te liggen. Vanaf de uitkijktoren die op het Kootwijkerzand staat, heb je een mooi uitzicht over het hele natuurgebied. Je kan het gebied gratis bezoeken en er lopen twee wandelroutes doorheen.

Wandelroute Kootwijkerzand 3km

Wandelroute Kootwijkerzand 16km

Loonse en Drunense Duinen (Afbeelding: Frans de Wit) Loonse en Drunense Duinen (Afbeelding: Frans de Wit)

Brabantse Sahara, Loonse- en Drunense Duinen

Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen is een natuurgebied in Noord-Brabant met 270 hectare aan zandvlakte. Op het park mag je vrij struinen, er is dus volop ruimte om uitgebreid op pad te gaan. Verwonder je over de ondergestoven bomen, geniet van de tjirpende veldkrekels en les je dorst bij de vele horeca aan de rand van dit natuurgebied. Liever een uitgezette route lopen? Natuurmonumenten heeft 8 wandelroutes uitgestippeld over de Loonse- en Drunense Duinen.

Wandelroutes Loonse- en Drunense Duinen

Kale duinen in Drents-Friese Wold (Afbeelding: Gwendolen) Kale duinen in Drents-Friese Wold (Afbeelding: Gwendolen)

Kale Duinen in Drents-Friese Wold

Op de grens van Zuidwest Drenthe en Zuidoost Friesland ligt Het Nationaal Park Drents-Friese Wold. Op het park vind je naast stuifzand ook bos, heide en beekdalgraslanden. Het Aekingerzand, ook wel Kale Duinen genoemd, is een bijzonder gebied binnen het Nationaal Park. Veel stuifzandgebieden in het park zijn in de twintigste eeuw bebost, dit is te herkennen aan de vele heuveltjes waar nu bomen op groeien. Ook de Kale Duinen waren aan het dichtgroeien, waardoor het stuifzand in gevaar kwam. Enkele jaren gelden heeft Staatsbosbeheer het gebied hersteld en vind je hier weer levend stuifzand.

Wandelroute Kale Duinen

Hulshorsterzand (Wikimedia: Agnes Monkelbaan) Hulshorsterzand (Wikimedia: Agnes Monkelbaan)

Hulsholsterzand vlakbij Harderwijk

In het natuurgebied Leuvenhorst & Leuvenumse Bossen ligt het stuifzandgebied Hulshorsterzand. Op fietsafstand van Harderwijk, op de Noordwest-Veluwe, geniet je van één van de grootste stuifzandgebieden van Nederland. Het gebied is in bezit van Natuurmonumenten, zij zorgt ervoor dat het stuifzandgebied levend blijft en niet dichtgroeit. Natuurmonumenten heeft een mooie route over het Hulshorsterzand lopen, die gemakkelijk te volgen is via bruine paaltjes.

Wandelroute Hulsholsterzand

Moeflons in Het Wekeromse Zand (Wikimedia: Henk Monster) Moeflons in Het Wekeromse Zand (Wikimedia: Henk Monster)

Het Wekeromse Zand

Het Wekeromse Zand is een natuurgebied in de omgeving van Ede. Hier vind je stuifzandvlakte, bos en heide. Een gedeelte van het gebied is rustgebied voor wilde dieren. Ook leven er verschillende zeldzame vogels en grazen er moeflons. Het stuifzandgebied is ongeveer 100 hectare groot en het zand heeft hier vrij spel. Routebureau Veluwe heeft twee wandelroutes in het gebied uitgezet: een route van 7,5 kilometer, bewegwijzerd met rode nummers en een route van 2 kilometer, bewegwijzerd met blauwe nummers.

Wandelroutes Wekeromse Zand

Planten en dieren op volgorde van links naar rechts Planten en dieren op volgorde van links naar rechts

Bijzondere planten en dieren

Een zandverstuiving lijkt enigszins op een woestijn. Net zoals in een woestijn treden er grote temperatuurverschillen op. Er zijn een aantal planten en dieren die graag in dit ‘klimaat’ vertoeven. Zo heb je de kans om de boomleeuwerik tegen te komen, de kommavlinder, de (zand)loopkever of de zandhagedis. Boswachter Hanne maakte laatst nog een vlog en vertelde je waar jij de zandhagedis het beste kunt spotten. Ook de vliegden, zandhaarmos en pijpenstrootje kunnen je pad kruisen tijdens een wandeling over stuifzandvlaktes.

Praktische tips voor een wandeling over stuifzandvlakten

Op zonnige dagen kunnen de temperaturen op zandvlaktes hoog oplopen. Let er dus goed op dat je voldoende water meeneemt en dat je jezelf goed beschermt tegen de zon. Neem bijvoorbeeld een petje mee en smeer je meerdere keren in met zonnebrand. Probeer te gaan wandelen tijdens de koelste momenten van de dag en vermijd de middaguren. Ook helpt het aanpassen van je wandeltempo bij het koeler houden van je lichaamstemperatuur.

Routetip van Petra

Ook bij Ommen is een hele mooie Sahara te vinden. In de buurtschappen Zeesse en Junne ligt de zandverstuiving de Sahara met heel veel wandelmogelijkheden.

Routetip van Jeroen

De Haere is een uitgestrekt stuifzandgebied op de Veluwe, ten zuidwesten van 't Harde. Rond het actieve stuifzand liggen dennebossen en heide met jeneverbes.


In de Wandel.nl webshop

€ 6,95
Ledenprijs € 5,00
€ 4,95
Ledenprijs € 3,95
€ 11,95
Ledenprijs € 8,95

Word lid van KWBN

Als wandelliefhebber zit je goed bij KWBN. Wij bieden iedere wandelaar voordelen op maat. Kijk snel verder!

Waarom lid worden?